Master klas režije EGONA SAVINA: POLAZNICI RADIONICE ODUŠEVLJENI

Na Festivalu festivala, prvi put u sedmoj deceniji njegovog trajanja, organizovan je master klas režije, koji vodi EGON SAVIN, profesor režije na Fakultetu dramskih umetnosti Beograd i naš proslavljeni reditelj.

Rediteljska radionica, koja sa radom završava sutra, okupila je petnaestak polaznika,učesnika i gostiju Festivala festivala, koji se bave režijom u amaterskim pozorištima Srbije, Crne Gore i Bosne i Hercegovine.

„Osnovna ideja je da se mladi reditelji, kao i reditelji koji imaju iza sebe veći broj predstava, prisete onih osnovnih postulata režije, i da se na osnovu onoga što gledamo kao večernju produkciju na Festivalu festivala, kao i na primerima poznatih dela dramske literature, kroz komentare ukaže na određene nedostatke, elemente režije koji se obično previde u takozvanim amaterskim uslovima. U pitanju su četiri predavanja, u formi dijaloga, o osnovnim elementima – rad sa glumcima, postavka u prostoru, rediteljska analiza dramskog komada, izbor dramskog komada, elementi rediteljskog projekta, scenske radnje itd. Pošto sam profesor na Fakultetu dramskih umetnosti i predajem režiju već preko 30 godina, rukovođenje master klasom mi ne predstavlja veći problem osim što imamo zaista malo vremena, da u četiri dana, po nekih dva, dva i po sata, pređemo materijal od celog jednog semestra na fakultetu“, priča za Festivalske novosti čuveni reditelj.

Dodaje da se ovakav master klas, kao novina festivala, ove godine provodi eksperimentalno, i da će naredne godine, ukoliko se pokaže kao važan segment manifestacije, biti koncipiran tako da se predavanja kombinuju sa praktičnim radom, uz demonstraciju jednog broja glumaca u prostoru.

Razlika između samoukog i školovanog reditelja je ogromna, ističe Savin, jer je režija daleko više od običnog kursa.

„Evidentna je razlika između režije u amaterskim i profesionalnim pozorištima. Odmah je vidljivo da li su reditelji školovani ili ne, razlika između samoukog i školovanog reditelja je ogromna, režija nije samo kurs iz režije nego veliki broj predmeta. Konkretno, kod nas u Beogradu, to je 35 teorijskih i praktičnih predmeta koje student režije prođe i dobije jedno široko, univerzalno, pozorišno obrazovanje, gdje ima veliki fundament u poznavanju dramske literature, po pitanju tehnike glume, promišljanja prostora, scenografije, kostima, elemenata dramaturgije, što je neobično važno. Izuzetno je važna i sama rediteljska praksa, gde naši studenti, da bi dobili prolaznu ocenu, moraju da naprave vežbu, ta vežba već na trećoj godini je celovečernja predstava, onda sledi diplomska, tako da tim četvorogodišnjim programom, koji je redak u svetu, uspevamo da odškolujemo ljude koji su zaista suvereni u svom poslu“, navodi naš sagovornik.

Za Trebinje kaže da zaslužuje profesionalno pozorište i profesionalnog reditelja, a koncipiranje kulture u maloj sredini, po njemu je delikatno i složeno pitanje.

„Grad kao što je Trebinje po meni zaslužuje i trebalo bi da ima profesionalno pozorište, da bi, onda, radili i profesionalni reditelji. Obično se kaže – podela je pola režije, a vi, ako ne možete da birate optimalne saradnike, onda ste u situaciji da budete zadovoljni onim što imate. U amaterizmu, tako reći, nema selekcije, a umetnost počiva na selekciji. Ako radite u amaterskim uslovima, onda ne možete tražiti od nekoga kome je to profesija da učestvuje amaterski, odnosno, bez ikakve nadoknade u tom poslu. Tako da je to jedno komplikovano pitanje, koje se u širem smislu odnosi na koncipiranje kulture u jednoj sredini. Otud zaista postoji ogromna razlika da li je to amatersko pozorište ili je profesionalno pozorište u kojem onda radi i profesionalni reditelj“.

Proslavljeni reditelj ističe da bi, na osnovu do sada odgledanih predstava Festivala festivala, rediteljima sigurno dao prolazno ocjenu jer je, kako uz osmijeh pojašnjava, svojim studentima uvijek daje ako postignu svega tri uslova – da je predstava počela i završila, kao i da publika nije izlazila iz sale tokom trajanja komada. Za višu ocjenu, dodaje, potrebni su dobra priprema, mnogo truda, pažnje, ulaganja.

Priznaje nam da mu rediteljski rad u protekle četiri decenije pričinjava ogromno zadovoljstvo jer uspijeva da traje, što smatra privilegijom, na koju su uticali mnogi faktori. Na jesen, u novoj pozorišnoj sezoni, u Jugoslovenskom dramskom pozorištu radiće Čehovljevog „Ujka Vanju“, u Beogradskom dramskom pozorištu nada se adaptaciji jedne Nušićeve melodrame, a u Kraljevskom pozorištu „Zetski dom“ na Cetinju, sa našim poznatim glumcem Nikolom Ristanovskim, treba da radi jedan njemački komad.

ŽETICA DEJANOVIĆ, glumica Pozorišta „Bora Stanković“ iz Vranja profesionalna je glumica, koja se bavi i režijom, a uz pedagoški rad sa mladima, rukovodi i umjetničkim udruženjem. Rediteljsku radionicu Egona Savina smatra izuzetnom prilikom da od reditelja svjetskog renomea dobije dragocjene savjete i smjernice za dobar rediteljski postupak.

„Prijatno sam iznenađena master klasom, čast mi je da prisustvujem predavanjima gospodina Savina, koga veoma cenim i poštujem i kao profesora i reditelja, od koga se zaista može mnogo naučiti. U radu je nesebičan, fascinantno je koliko se trudi da nam veoma jasno objasni šta mi kao reditelji treba da tražimo od glumaca, kako da biramo tekst i šta je, zapravo, režija. Mislim da je dragoceno za festival da ima ovakvu vrstu radionica, za ljude koji se amaterski bave ovim poslom. Reditelj Savin nam ovdje daje nacrte, smernice koji ćemo razrađivati. Iako imam veliko iskustv o, sada sam mnogo sigurnija u sebe i slobodnija da kažem da je to što radim dobro. Profesionalci žive od tog posla, mi ne, ali ne treba da ga radimo tek tako, treba da ga radimo najbolje moguće. Zato sam oduševljena ovakvom idejom i mislim da će mnogo pomoći amaterizmu uopšte“, ne krije oduševljenje Žetica, dodajući da je u prošloj sezoni „Pepeljuga“ bio posljednji komad koji je režirala u vranjskom pozorištu.

I ADNAN MUJKIĆ, glumac i reditelj iz Tuzle srećan je što ima priliku da na predavanjima profesora Egona Savina podijeli iskustva sa kolegama, i što je važnije, kako ističe, da zahvaljujući savjetima istaknutog reditelja „koriguje dosadašnju praksu“.

„I samo gledanje predstava koje je režirao Egon Savin u meni izaziva divljenje i potrebu da budem još bolji. Prilika da fizički budem u istoj prostoriji sa tako jednim velikim umjetnikom u meni izaziva ushićenje, presretan sam i zahvalan svima koji su to omogućili. Režija nije moje prvobitno opredjeljenje, nakon završetka studija glume, bivajući bez posla, bio sam prinuđen da se bavim režijom. Poslije predavanja Egona Savina moram reći da, kad čovjek od takvog umjetnika čuje sve one mogućnosti, svu veličinu a pritom svu tu jednostavnost pozorišta, ja sam ponovo zaljubljen u svijet glume, i u odnos reditelj-glumac. Počinjem ponovo vjerovati d a je sve moguće i da je sve jednostavno, da se sve može ukoliko čovjek ima potrebu, motiv i da želi raditi. A ja sam spreman raditi, da prepoznajemo probleme zajednice i da o tome progovorimo kroz pozorišni jezik“, priča mladi Mujkić.

Najdragocjenije na master klasu režije, dodaje, su savjeti kako imati osjećaj mjere, što je, kao i u životu, najteže i u rediteljskom radu.

Ukoliko se narednih godina i ne plasiraju u zvanični dio programa, ističe, rado će biti učesnici novih rediteljskih radionica. Cijeli festival posmatra kroz slobodu izražavanja jer nije pristalica da se predstave stvaraju reda radi.

„Kad predstavu radite kao moranje taj osjećaj je, po meni, polako potpisivanje smrtne presude onome što je pozorište u svojoj osnovi. Mislim da profesionalci treba da uzmu od amatera ljubav, želju i potrebu, a amateri od profesionalca – tehnike, vještine, zanat i onda smo na pola puta, u interesu svih nas na ovim prostorima“, kaže mladi Tuzlak, dodajući da za novu sezonu u Pozorištu mladih Tuzle pripremaju mjuzikl „Iskorak“, sa 60 mladih glumaca, u kojem progovaraju o diskrimnaciji dječaka koji pohađa baletsku školu, zasnovanoj na istinitom događaju, koji je završen tragično.

Organizacijom Festivala festivala je oduševljen u toj mjeri da će, od prvobitno predviđenih dvoje, do kraja smotre ostati šestoro članova Pozorišta mladih Tuzle, a na svečanost zatvaranja doći će i njihovi roditelji.