Prepiska koja se ljubomorno čuva

Od članova porodice Sekulović, iz koje je potekao glumac i oskarovac Karl Malden, u Bileći odavno nema više nikoga. Posljednji su zauvijek otišli prije 60 godina. Dugo se mislilo da ovaj holivudski glumac, hercegovačkog porijekla nikad nije kročio u Bileću. Međutim, prema riječima novinara, publiciste i fotografa Miša Kisića, to nije tačno. Sedamdesetih godina prošlog vijeka na kratko je došao.

„Bilo je to u vrijeme Maldenovog boravka u Dubrovniku, kada je izrazio želju da posjeti porodični spomenik na groblju u Podosoju. Čak se govori da je tada ručao u restoranu na Mosku, gdje su ovih dana bili i Dan Tana i Aleksandar Dimitrijević, prilikom dolaska na promociju Meomara Karla Maldena „Kako sam uspeo“ u Bileći“, reče nam ovaj novinar.

Ko su bili Sekulovići iz Bileće, pitamo, koga drugog, nego vrsnog poznavaoca životopisa ove porodice, ali i jedinog Bilećanina koji je stupio u kontakt sa ovim holivudskim glumcem.

„Sekulovići su u Bileću stigli krajem 1884. godine iz Boke Kotorske. Dolaskom Austrougarske u ovaj kraj i podizanjem velikog vojnog logora, Bileća je u to vrijeme postala značajan potrošač roba i usluga pa su sa raznih strana pristizale mnoge ugledne srpske porodice. Sekulovići su ostali upamćeni po tome što su zajedno sa mještanima bili osnivači „Prosvjete“, utemeljene u Bileći 1902. godine, zatim Srpske čitaonice, te Društva „Soko“. Glumili su na svetosavskim i drugim priredbama, pjevali na balovima i bili su nenadmašni crkveni pojci“.

Da im crkveno pjevanje nije bilo strano, svjedoči i arhiva. Naime, 1933. godine 3. decembra u novinama „Pravda“ pod naslovom „Proslava Srpskog pevačkog društva u Geri, Indiana“ izašao je članak o proslavi 20 godina rada pjevačkog društva „Karađorđe“ u Americi. Kao predsjednik društva navodi se hercegovački iseljenik Petar Sekulović. U mnoštvu članova tehničkog odbora je i ime njegovog, tada dvadeset jednogodišnjeg sina Mladena. Svega četiri godine kasnije, 1937.  list „Vreme“, izvještavao je o „velikom uspehu na bini“ upravo tog Mladena u Americi:

„Ovaj mladić se prvi put istakao kao glumac u pozorišnoj grupi gimnazije, a kasnije su ga angažovali i za igre u građanskom pozorištu. Posle tih uspeha doveden je na studije u Gudman pozorište, gde je za tri meseca osvojio seriju nagrada“, pisalo je u listu „Vreme“ u kome je još navedeno da je Sekulović ubrzo postao predavač u glumačkoj školi te da je pred njim, „kako pišu američke novine“, velika glumačka karijera.

Porodična grobnica Sekulovića

I bili su u pravu. Mladen Sekulović, porijeklom Bilećanin, rođen i odrastao u Čikagu, postao je čuveni holivudski glumac, poznat pod imenom Karl Malden. Ne samo da je ostvario karijeru, nego se upisao i u listu oskarovaca. Ovu prestižnu nagradu američke filmske akademije osvojio je 1952. godine za sporednu ulogu u filmu Elija Kazana „Tramvaj zvani želja“.

Uprkos popularnosti i životu holivudske zvijezde, kako Mišo govori, prevashodno je bio čovjek koji je gajio veliku ljubav prema svom, srpskom porijeklu i narodu. Tome u prilog, citira njegove riječi:

„Veoma sam ponosan na svoje srpsko porijeklo. Srećan sam što sam rođen u srpskoj kući, kršten u srpskoj crkvi, što pjevam u srpskom horu i što mogu da kažem da sam Srbin. To zadovoljstvo nosim cijelog života“.

Mišo Kisić do tančina je upoznat sa životom i radom Karla Maldena. Bogatstvo njegovog stvaralačkog opusa, upotpunjuju i pisma i fotografije, koje je razmijenio sa glumcem, proslavljenim u zlatno doba Holivuda.

Do prepiske je došlo neposredno nakon što je 2002. godine Kisić objavio opširnu reportažu o bilećkim oskarovcima, Karlu Maldenu i Dušanu Vukotiću, u Zborniku radova „Srpska proza danas“, čiji je izdavač SPKD „Prosvjeta“ u Bileći. Zbornik je Maldenu u Los Anđeles odnijela novinarka Mira Adanja Polak. Prepiska obiluje nekolicinom pisama, od kojih je jedno uvršteno u srpsko izdanje Memoara „Kako sam uspeo“. A kako je Mišo Kisić uspio da se poveže sa Karlom Maldenom, podatak je koji postojano čuva za sebe.

Saznali smo tek toliko da su Mišo i Malden razmijenili nekoliko kratkih pisama. Uglavnom učtive forme, sa riječima zahvalnosti od strane glumca: „Što postoji neko ko me se sjeća u maloj varoši iz koje porodica Sekulović vodi porijeklo“. Kao odgovor na reportažu, Mišo je od Maldena dobio kovertu punu fotografija sa raznih snimanja filmova.

Kako smo uspjeli da se informišemo Mišo je Maldenu poslao i turistički vodič Trebinja, izdat negdje u prvim počecima 2000. godine, sa dijelom posvećenom Bileći. Odgovor mu je stigao u vidu kratkog pisma, u kojem, između ostalog, piše: „Konačno sam vidio gdje je moj otac Petar odrastao. Zahvalan!“

O ocu Karla Maldena, Petru Peru Sekuloviću, ovaj bilećki hroničar zna da je rođen u Bileći 1886. godine. Da se 1906. ukrcao na brod u dubrovačkoj luci i stigao u Ameriku, gdje se i oženio 1910. Čehinjom Minom Seberom, sa kojom je dobio tri sina Mladena, Mila i Danila. Mladen se rodio u Čikagu 1912. godine, a umro u Los Anđelesu 2009. godine.

„Često se ljudi pitaju zašto mu u punom imenu piše Mladen Đorđe Sekulović. Naime, kad je počeo da glumi promijenio je ime. Kad je to rekao ocu, Petar mu je saopštio: „Možda si od danas Karl Malden, ali ćeš za mene, dok si živ biti Mladen Sekulović. I ne samo to, od danas si i Mladen Đorđe, da se sjećaš dok si živ da ti je krsna slava Đurđevdan. I nije to zaboravio. Štaviše, oni koji su ga poznavali govorili su da je bio skroman čovjek u svemu. Za njegov brak je važilo da je bio najduži u istoriji Holivuda. Zbog povrede nosa u košarci nikad nije igrao glavne uloge, ali je srcem tumačio sporedne. I baš se desilo da mu je sporedna donijela Oskara“.

U seoskom groblju u Podosoju, koje je u vrijeme Sekulovića bilo gradsko, i sada vremenu odolijevaju njihova porodična grobnica i spomenik. Na spomen ploči ispisana su imena glumčevog djeda i babe, Mitra i Ane Sekulović, sa ostalim članovima bliske porodice. Glumčev otac Petar, sahranjen je u Americi.

Mišo Kisić na Crkvini

Spomen ploča u znak sjećanja

 „Djed Karla Maldena, Mitar Sekulović bio je trgovac, a braća njegovog oca Petra (glumčevi stričevi), Lazar i Stevo u Beču su završili zanate pa su u Bileći imali radnje. Ispred je pisalo „Diplomirani bečki krojač“ i „Diplomirani bečki obućar“ – Lazar i Stevo Sekulović. Njihov treći brat Veselin, bio je dugo godina direktor Hotela „Evropa“ u Sarajevu. Sekulovići su stanovali i imali svoje radnje u centru starog dijela Bileće, to su današnji Obilićev vijenac i ulice Kneza Lazara i kralja Aleksandra. Na jednom od objekata, gdje je bila kafana Steva i njegove žene Stane, u znak sjećanja na Sekuloviće, Zavičajni klub Bilećana u Srbiji zajedno sa Opštinom Bileća, 2016. godine postavio je spomen ploču. Interesantno je da je ime babe Karla Maldena, Ane, u rodnom listu upisano sa dva slova „N“. Vrlo je moguće da je imala neko strano porijeklo, ali to ne mogu tvrditi sa sigurnošću“, kaže dugogodišnji bilećki novinar Mišo Kisić.

Talenat za glumu u nasljedstvo

„Posljednja od Sekulovića iz Bileće, strina Karla Maldena, Stana rodom od Papića sa Slatine, žena Steva Sekulovića, umrla je oko 1970. godine. Kad je došla u Bileću bila je nepismena, a istovremeno i odlična glumica u amaterskom pozorištu. Svi su se čudili kako je mogla da nauči tekst za uloge. Tako, što joj je muž čitao a ona učila napamet. U predstavi „Koštana“ Bore Stankovića, 1933. godine, Hadži Tomu je glumio Stevo, a Stana mu je bila partnerka. Upamćeni su po odličnoj glumačkoj izvedbi. Inače, u predstavama dramske sekcije društva „Prosvjeta“ glumila je mnogobrojna porodica Sekulovića. Sačuvan je plakat na kome se vidi da je 1914. godine u predstavi „Balkanska carica“ glavnu ulogu tumačio stric Karla Maldena, Stevo Sekulović. I Stevova i Stanina kćerka Rajka imala je dara za glumu. Ne čudi što je iz takve porodice potekao i velikan svjetskog filma“.

Maja BEGENIŠIĆ/ Glas Trebinja