Svečana sjednica Skupštine grada povodom 100 godina od oslobođenja Trebinja u Velikom ratu

TREBINJE │ Svečana sjednica Skupštine grada  održana je danas na Dan oslobođenja Trebinja, u Kulturnom centru Trebinje.

O velikom jubileju i stogodišnjici oslobođenja Trebinja u Velikom ratu, govorio je zamjenik gradonačelnika Trebinja Mirko Ćurić, koji je istakao da se svečana sjednica održava sjećajući se dana kada je truba 14. puka Timočke divizije Srpske vojske razbila tišinu podno Leotara, i narodu obznanila da je sloboda stigla i da je višedecenijski teror postao prošlost.

„Čuli smo da sva istorijska građa još uvijek nije objedinjena i da još imamo izvora koji nisu naučno obrađeni. Ovo govorim zato što je sve do nedavno bilo i dilema oko osnovnih podataka vezanih za jedinice koje su učestvovale u oslobodilačkim operacijama na relaciji Trebinje-Dubrovnik.

Poslije oslobodilačke trube, kada su jedinice 14. Timočke divizije raspoređene po gradu, glavnom ulicom, uz pozdrav komandantu, promarširali su pobjednici i tom prilikom dobili aplauze i ovacije, kakve se nikada do tada nisu čule na obalama Trebišnjice.

To je, naravno, bio pozdrav slobodi, to je bio pozdrav srpskoj kruni, srpskom oružju i velikoj žrtvi naše braće u matici, ali i izraz poštovanja prema svim i vojnim i civilnim žrtvama, čija će se imena naći i u divizijskim hronikama i na vratima kosturnice u Podgljivlju u Klobučkoj kapeli, a i u hronikama kakva je ona protojereja i paroha trebinjskog, Vladimira Popovića“, naveo je Ćurić.

Zamjenik gradnonačelnika Trebinja Mirko Ćurić osvrnuo se na početak srpskog stradanja u  Trebinju, nakon Principovog pucnja 1914. godine  i podsjetio da to nije bilo ništa novo za tadašnjeg vlastodršca, jer istorija nove civilizovane evropejske torture započinje mnogo ranije, još 80-tih godina 19-og vijeka, kada je austrougarska soldateska istestirala sav svoj zločinački repertoar na civilima širom Hercegovine.

„Nije bilo čovjeka koji se nije mogao smatrati metom. Svako je bio označen i svakom se moglo desiti da omrkne a da ne osvane. Kad to kažem, mislim i na žene i na djecu.

Škripa vješala iz 1914. bila je samo eho tih ranih događaja koji su se počeli odvijati kada je srpski narod odbio da na noge navuče austrijsku cokulu, a na glavu stavi hazburšku kapu.

Za one koji bi da ponovo pišu istoriju Velikog rata i da optuže Srbiju da je metak u Sarajevu krenuo iz Beograda i da jedinog krivca za, do tada najveći svjetski požar, ne treba tražiti po bijelom svijetu nego na ušću Save u Dunav, ponudiću nešto autentične građe, ne tražeći njihovu zahvalnost.

Godine 1914. zabilježio je naš paroh Vlado Popović, obješeno je u Trebinju 77 Srba i dvije Srpkinje. Krivicu im nije trebalo dokazivati, ona im je „ležala“ i prosto se podrazumijevala.“, podsjetio je zamjenik gradonačelnika Trebinja.

Kako je istakao Mirko Ćurić, zamjenik gradonačelnika Trebinja na svečanoj sjednici Skupštine grada, koja je  održana  danas, na Dan oslobođenja Trebinja,  svi su imali i šansu i priliku da saberu i ocijene svoja iskustva i ono što se desilo, ističići da su Srbi, kao i drugi evropljani, to uradili. I u školske udžbenike ušao je zaključak da je uzrok Prvog svjetskog rata nova imperijalna podjela svijeta, a ne nikakav pucanj u Sarajevu.

„ Mi naše odgovore imamo, ali uz njih imamo i pitanja za pisce te nove istorije. To pitanje glasi: Može li za rat biti odgovoran narod čija vojska nije prekoračila ni jednu graničnu crtu, a dočekala je sudbinu da napusti svoju zemlju, da godine provede pod tuđim nebom, i da se onda, sa svojim evropskim saveznicima, vrati u domovinu.

Svi znamo koju i kakvu je golgotu prošao srpski vojnik. Koliko je krvi proteklo od Kajmakčalana do Beograda, koliko se roditelja nikad svojoj  djeci nije vratilo. I statistički, žrtva srpskog naroda 1914 – 1918., teško je mjerljiva i shvatljiva.

To kažem i zato, jer i dalje se vješto operiše sa onim što čini evropsku kulturnu i narodnu baštinu, ali se u taj milje teško uklapa ono što se događalo u tim krvavim godinama, kada su se veliki evropski narodi suočili sa svojim, do tada nepoznatim licem i sposobnošću da se drugima nanosi nesreća i zlo.

Pitam se samo da li pisci nove istorije zapravo žele da izbrišu to neprijatno iskustvo s početka 20. vijeka i da ocrnjujući druge našminkaju svoje pretke, svoj istorijski lik i svoje istorijsko biće.

Što se nas tiče štampaćemo nove udžbenike, posebno one iz domena prirodnih nauka, one o AJ-TI tehnologijama, a ako budemo pisali nove udžbenike istorije u njima će biti još više mjesta za zla i strahote koje smo otrpjeli i preživjeli“, završio je  ovu svečanu besjedu Mirko Ćurić.

Priznanje Počasni građanin Trebinja, koje je odlukom Skupštine grada Trebinja dodijeljeno predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću će večeras, na svečanoj akademiji u Kulturnom centru, preuzeti Nikola Selaković, generalni sekretar predsjednika Srbije.

Najveće priznanje grada Vučiću se dodjeljuje „za  poseban doprinos u oblasti unapređenja privrednog i društvenog razvoja Trebinja“.

Na svečanoj sjednici gradskog parlamenta uručena je i Povelja Grada Trebinja, koja je odlukom Skupštine grada, posthumno dodijeljena generalu Vojske RS Bogdanu Kovaču „za izuzetan doprinos u odbrani Trebinja tokom Odbrambeno-otadžbinskog rata“. Povelja je uručena Vladimiru Kovaču, sinu generala Bogdana Kovača.

Zahvaljujući se na priznanju, Vladimir Kovač je rekao da mu je čast što je  Povelja Grada Trebinja postumno dodijeljena njegovom ocu.

„Naša je dužnost da se prisjetimo svih onih koji su najvrijednije dali za ovaj grad i ovu državu. Kao što ovo priznanje pripada mom ocu, mislim da jednako pripada i njima i hvala im na tome“, rekao je on.

Zahvalnice Grada Trebinja „zaslužbom pojedincu u oblasti humanog rada“  uručene su Branislavu Špuranu, članu Društva dobrovoljnih davalaca krvi Trebinje, te udruženju „Sunce nam je zajedničko“ za doprinos „u stvaranju i unapređenju uslova za pružanje svih vrsta pomoći djeci i omladini sa posebnim potrebama“.

Mijat Šarović, kome je u ime udruženja „Sunce nam je zajedničko“ uručeno  priznanje, rekao je da na dvadesetogodišnjicu postojanja ovog udruženja ponosan i srećan što je udruženje na ovaj značajan datum dobilo značajno priznanje.

„Mi smo posebno ponosni što smo danas zajedno nagrađeni u društvu sa istinskim humanistima, herojima i dobročiniteljima“, rekao je Šarović.

Branislav Špuran je ove godine krv darovao po stoti put i na taj način se uvrstio u grupu rijetkih ljudi sa trocifrenim brojem davanja. Zahvaljujuću se, Špuran je istakao da je ovo priznanje svim dobrovoljnim davaocima u Trebinju.

„Nije mala stvar, ako možemo da se pohvalimo da u proteklih 62 godine u našem gradu niko nije podlegao, niti se ni jedna operacija odgodila, a da je nedostajalo krvi. Mi u Trebinju možemo da se pohvalimo da u Trebinju preko 5 procenata građana daruje krv“, kazao je Špuran.

Sve dobitnike javnih priznanja Grada Trebinja za ovu godinu predložio je gradonačelnik Trebinja Luka Petrović, prijedloge je prihvatila skupštinska komisija za nagrade i priznanja, a svi odbornici prisutni su na posljednjem zasjedanju jednoglasno podržali.

Dvodnevno obilježavanje velikog jubileja završava večeras, svečanom akademijom pod nazivom „Stanite galije carske“ u Kulturnom centru Trebinje, od 20 časova.

U kulturnoumjetničkom programu akademije učestvuju: hor „Jedinstvo“ iz Banjaluke, pod upravom Nemanje Savića, dramski umjetnici iz Beograda: Lepomir Ivković, Vesna Paštović, Vico Dardić i Boško Puletić, prvak Opere Narodnog pozorišta Beograd Dragutin Matić, pijanisti Nevena Živković i Bobo Vučur, vokalni solista Marija Ninković i pjevačka grupa „Nagorkinje“.

Dan oslobođenja Trebinja uspomena je na 13. novembar 1918. godine, kada je 14. pješadijski puk Timočke divizije srpske vojske pobjedonosno umarširao u naš grad – donijevši slobodu nakon viševjekovne turske i austrougarske okupacije ovih prostora.

M.I.