Završen 5. simposion: TEOLOGIJA I SAVREMENI SVIJET UČILI JEDNO OD DRUGOG

TREBINJE │ U Trebinju je večeras završen 5. godišnji skup „Teologija u javnoj sferi“ , u organizaciji Centra za filosofiju i teologiju, pri Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj i primorskoj.

I ovogodišnji Simposion – sa ciljem da kroz zajednička promišljanja aktuelnih fenomena  uspostavi mostove razumijevanja između pravoslavne teologije i sekularne akademske zajednice – u Trebinju je okupio eminentne stručnjake iz raznih naučnih oblasti, umjetnosti, pravoslavnog bogoslovlja, ali i učenja drugih vjerskih konfesija.

„Naši Simposioni nemaju namjeru niti tendenciju da na postavljene teme ponude konačna rješenja, nego da važna i izazovna pitanja savremenog svijeta tematizije, da otvori dijalog sa teologijom u kojem ćemo sa najvećim međusobnim uvažavanjem učiti jedni od drugih i tako se  svi zajedno duhovno obogaćivati“, poručio je u besjedi na zatvaranju 5. godišnjeg skupa episkop zahumsko-hercegovački i primorski Grigorije, dodajući da je u tom smislu i ovogodišnji Simposion ispunio očekivanja organizatora.

Skup je završen predavanjem znamenog američkog teologa grčkog porijekla Aristotela Papanikolau, koji je govorio o odnosu pravoslavlja i sekularizma.

Za Papanikolaua, sklonost pravoslavnih da kritikuju sekularizam društava Zapada, kao politički prostor lišen moralnosti, koji želi da ograniči ili ukine život Crkve, obično je retorika koja nema uporište u istini, kao što, u istom smislu, teološki nije opravdana težnja crkve u tradicionalno pravoslavnim društvima, posebno danas u Rusiji – da sebi prigrabi ekskluzivitet tumača društvenih vrijednosti i zakonske privilegije u odnosu na druge religijske zajednice.

Američki teolog ističe da pravoslavni moraju da prihvate da u savremenom društvu, u kojem crkva više nije „sveobuhvatna stvarnost“, postoje i ljudi koji ne dijele istu vjeru, isti religijski moral ili ne vjeruju uopšte, čak i da stanu u zaštitu njihovih prava na slobodu, jednakost i ljudsko dostojanstvo, makar ona bila i u suprotnosti sa učenjem i etikom same crkvene zajednice.

Takav sekularizam liberalno-demokratskog društva – shvaćen kao radikalan zahtjev za pluralizmom, zaključuje Papanikolau, jedini je mogući izbor za Crkvu a posmatran kroz perspektivu hrišćanskog učenja o ljubavi prema drugom – nije stran ni hrišćanskoj ontologiji zajednice.

„Tačno je da postoje rizici vezani za hrišćanski sekularizam, kao što su institucionalno slabljenje crkve, razdvajanje nacionalnog od vjerskog identiteta, smanjenje učešća u bogosluženjima, te sunovrata nečega što je očigledno pravoslavna kultura. Ali jedina alternativa tome je pravoslavlje koje je nametnuto državnom silom – a to nije teološki u saglasju sa svim onim što pravoslavni govore o Bogu, Hristu, Crkvi i čovjeku“, kazao je prof. Papanikolau.

U prvom dijelu posljednjeg dana simpozijuma priređena su i kraća predavanja-prezentacije –  od dr Lazara Supića, sa univerziteta Berkli, posjetioci su imali priliku da čuju više o vještačkoj inteligenciji, o doživljaju slučajnosti u savremenoj fizici govorio je mr Ivan Šupić sa Instituta fotoničkih nauka u Barseloni, a o Kuranu kao knjizi o Bogu, čovjeku i kosmosu – doc. dr Kenan Musić sa Fakulteta islamskih studija u Sarajevu.

U prethodna dva dana simpozijuma iz različitih uglova predstavnici vjerske i naučne zajednice razgovarali su na panel-diskusijama, a ovogodišnje teme bile su „Depresija – bolest savremenog doba“, „Pravoslavna etika i duh kapitalizma: da li pravoslavni narodi propadaju?“, „Izazov klerikalizma u Crkvi“ i „Umjetnost i kanon: između autentičnog ropstva i (ne)autentične slobode“.

R.S.