TREBINJE │ U Muzeju Hercegovine danas su predstavljeni rezultati sedmodnevnih terenskih istraživanja područja juga Hercegovine, u okviru posljednje faze projekta EUROFARM, čiji je cilj izučavanje početaka stočarstva i agrikulture kod stanovnika rane praistorije područja BiH i regiona.

Nosilac projekta je Arheološki institut Univerzitetskog koledža iz Londona, a partneri iz Republike Srpske - Muzej Republike Srpske, Republički zavod za zaštitu kulturnoistorijskog i prirodnog nasljeđa, te Muzej Hercegovine - u fazi istraživanja na području opština naše regije.

Mark Van Der Linden sa Arheološkog instituta londonskog koledža ističe da je cilj projekta da multidisciplinarnim pristupom i uz pomoć novih tehnologija i naučnih metoda utvrdi - kada je i kako prvobitna ljudska zajednica počela da razvija stočarstvo.

Nakon analize prikupljenih materijala sa terenskih istraživanja, ekspedicija, dodaje on, planira povratak na ova područja.

„Najvjerovatnije ćemo se vratiti na već poznate lokacije, koje nisu potpuno istražene krajem '80-tih godina prošlog vijeka, kako bismo sakupili što više podataka i odgovora na pitanja - odakle su dobijali vodu, koje su to vrste životinja oni tada uzgajali, na koji su ih način prihranjivali i kako se sve to uopšte uklapalo u ovdašnji pejsaž“, rekao je Van Der Linden.

Kustos arheolog iz Muzeja Republike Srpske i koordinator na projektu za BiH Ivana Pandžić istakla je da bi već naredne godine mogla biti nastavljena arheološka istraživanja na području Srpske, za šta je najprije potrebno obezbijediti sredstva, te u saradnji svih partnerskih ustanova iz RS kreirati detaljan plan rada.

Ona je dodala da je značaj EUROFARM programa što ponovo oživljava arheološka istraživanja praistorijskih nalazišta, na našem području posljednji put rađena još 80-tih godina prošlog vijeka.

„I od tada postoji velika praznina. S druge strane, to je i sreća jer su sedimenti i slojevi apsulutno očuvani, tako da jednostavno možemo nastaviti tamo gdje su naše kolege svojevremeno stale“, istakla je Pandžić.

Direktor Muzeja Hercegovine Ivana Grujić istakla je da postavke i depoi ove ustanove posjeduju samo slučajne nalaze materijalnih svjedočanstava iz vremena neolita, zbog čega ovakva istraživanja omogućavaju da se - i zbirke obogate novim nalazima ali i zaposleni novim saznanjima o praistoriji na području juga Hercegovine.

Blizina čuvenog praistorijskog nalazišta Crvena stijena, smatra ona, dovoljan je garant da arheolozi na prostoru Hercegovine neće gubiti vrijeme.

„Ono što se nalazilo na Crvenoj stijeni nalazilo se i na nekim drugim okolnim lokatitetima i buduća istraživanja će sigurno pokazati da su na ovom području još od vremena paleolita, preko neolita i drugih perioda praistorije postojala naselja, sa većim brojem stanovnika“, ističe Grujićeva.

Kustos arheolog u Muzeju Hercegovine Jelena Pujić ističe da su i sedmodnevna istraživanja pećina na području Ljubinja, Berkovića i Gacka otkrila materijalna svjedočanstva o životu najranijih ljudskih zajednica na ovom području, ali da nađeni arheološki materijal - životinjske kosti i dijelovi keramike - tek treba da bude preciznije datovan.

Ona je zahavalila trebinjskom Speleološkom društvu „Zelena brda“ na ustupljenoj opremi i stručnoj pomoći, te mještanima koji su potrebama ekspedicije sve vrijeme izlazili u susret.

Arheolog Ljubica Srdić, iz Republičkog zavoda za zaštitu kulturnoistorijskog i prirodnog nasljeđa RS, podsjetila je da baza zavoda broji preko 3.000 arheoloških lokaliteta, što, kako je rekla, dovoljno govori o kulturnoistorijskom bogatstvu Republike Srpske.

R.S.