U okviru manifestacije Dani Svetog Vasilija Ostroškog i Tvrdoškog koju u čast velikog svetitelja organizuju Eparhija zahumsko – hercegovačka i primorska, Grad Trebinje i Kulturni centar Trebinje, u pozorištu Kulturnog centra Trebinje, večeras je izvedena duodrama “Čovjek visine”.
Dramski komad “Čovjek visine” rađen je po tekstu Ane Đorđević. Režiju potpisuje Jana Maričić. Uloge tumače Nebojša Milovanović i Bojan Žirović.
Predstava „Čovjek visine“, u kojoj je predočen fiktivni susret mitropolita Mitrofana Bana i slikara Uroša Predića, božijeg čuvara amaneta i liberalnog mislioca, u kojem njih dvojica polemišu o ideji podizanja Meštrovićevog mauzoleja na Lovćenu, pri čemu se Mitrofan suprotstavlja toj inicijativi, a Predić je predlaže i zastupa. Predić na Mauzolej gleda kao na visoko-estetsko umjetničko djelo, dok Mitrofan Ban smatra da treba obnoviti zavjetnu Kapelu Petra Drugog Petrovića Njegoša.
Radnja je smještena u Cetinjski manastir 1920. godine, nekoliko mjeseci prije mitropolitove smrti, a jednim dijelom zasniva se na autobiografskoj knjizi objavljenoj pod nazivom „Životopis ili Uspomene iz života Mitrofana Bana”.
Glumac Nebojša Milovanović, koji tumači lik mitropolita, kaže da ovaj komad i te kako korespondira s našim vremenom iako je radnja smještena na Cetinje 1920. godine. Milovanović ističe da je Mitrofan Ban, koji je tada stolovao na Cetinju kao mitropolit, branio Njegošev zavjet, da se sagradi skromna pravoslavna kapela u duhu njegovog vladičanstva, monaštva i njegovog života dok je kralj Aleksandar želio, preko Uroša Predića, slikara iz Banata, da po Meštrovićevim nacrtima napravi mauzolej, kakav je, pola vijeka kasnije, i napravljen.
„U suštini, suprotstavljene su ideje stvaranja sasvim novog naroda, koji se ne oslanja na staro. Negira se nešto što je tradicionalno i zavetno i što je održalo narod, zahtevajući da se napravi nešto sasvim novo što će, u stvari, napraviti jednu mešavinu svega nepoznatog – ne zamerati se nikom, da bi to bio put u svetliju budućnost. To su te jugoslovenske ideje koje su se tada rađale. Mitropolit je branio ideju nečega što je tradicionalno, poštujući Njegošev zavet i veru koja nas je održala, a pritom duboko razumevajući sve te ideje koje se tada nude. Izgovara rečenice koje su, po meni, možda i najvažnije koje se čuju u predstavi – da niko ne sme da se odrekne sebe zarad jednakosti i da ljudi, iako su ravnopravni, nisu isti. Niko ne treba da se odrekne svoje različitosti zbog ravnopravnosti“, naveo je Milovanović.
On dodaje da nije bio mnogo upoznat sa likom Mitrofana Bana dok nije dobio poziv da radi na ovoj predstavi. Trudio se, kako kaže, da se upozna preko literature te od relevantnih ljudi koji se bave istoriografijom i koji su na prostoru gdje je mitropolit živio i stolovao:
„On je bio velika istorijska ličnost, veliki junak, širok čovjek, izvan svog vremena, veliki diplomata, ali i jedan veliki mučenik. Nije hteo da se olako svrsta ni na jednu stranu iako bi mu to donelo olakšanje i smanjilo njegov mučenički krst. Prihvatao je i isticao, nije negirao ono što je dobro kod druge, protivničke strane što je jako značajno i za današnji dan i trenutak u kom živimo svi na ovim prostorima. Mislim da je to ljudska širina i veličina i samo tako možemo ići napred. To je ono što sam ja naučio iz ovog lika, tumačeći ga“.
Predstava je izvedena premijerno 2022.godine, na festivalu “Ćirilica“ u Budvi, sa blagoslovom Mitropolita Joanikija i potom u velikom broju gradova.
Nagrađena je na pozorišnom festivalu u Vršcu.
