Na dan Vozdviždenja časnog Krsta, u nedjelju, 27. septembra, u opštini Kalinovik biće osveštan Spomenik svim poginulim Srbima sa prostora SPCO Uloške u oslobodilačkim ratovima od 1875. godine do 1995. godine, na Oblju, najavljeno je iz Srpske pravoslavne crkvene opštine Uloške iz Uloga (SPCO Uloška) i Inicijativnog odbora za izgradnju spomenika svim poginulim Srbima sa prostora SPCO Uloške u oslobodilačkim ratovima od 1875. godine do 1995. godine.
Svetu arhijerejsku liturgiju u Crkvi Vaznesenja Hristovog na Oblju služiće Njegovo visokopreosveštenstvo mitropolit zahumsko-hercegovački i stonsko-primorski Dimitrije od 9 časova, a u 10:30 časova počinje parastos i osveštanje spomenika.
Na spomeniku su uklesana imena, sa godinom rođenja i smrti, ukupno 472 žrtve koje su postradale u oslobodilačkim ratovima od 1875. godine do 1995. godine.
Od 472 poginulih, 313 stradalo je u Drugom svjetskom ratu.
Osim spiska poginulih, sačinjen je i spisak 42 dobrovoljca u oslobodilačkim ratovima koje se vodile Srbija i Crna Gora od 1912. do 1918. godine, čija imena su takođe upisana na spomenik.
Incijativni odbor i SPCO Uloška dobili su blagoslov Mitropolita zahumsko-hercegovačkog i stonsko-primorskog Dimitrija za izgradnju spomenika.
Po dobijanju blagoslova, vjerni srpski narod porijeklom sa prostora nekadašnje Opštine Ulog, koji je razasut po cijelom svijetu, prikupio je imena svih stradalih sa područja SPCO Uloške u oslobodilačkim ratovima počev od Nevesinjske puške (1875), preko Uloškog ustanka (1882), Velikog rata (1914-1918), Drugog svjetskog rata (1941-1945), pa do Odbrambeno-otadžbinskog rata (1992-1995).
U prikupljanju podataka korišćeni su arhivski dokumenti i pisana građa o svim ovim ratovima, a posebno arhiva FNR Jugoslavije o popisu žrtava u Drugom svjetskom ratu, arhiva Kalinovačke vojnočetničke brigade JVuO te podaci dobijeni od porodica, a konačni spiskovi slati su na provjere kod porodica.
Pritom, iako su pripadali Parohiji Uloškoj, među žrtve iz Drugog svjetskog rata nisu ubrojani mučenički stradali žitelji sela Pridvorica, njih oko 180, koji su na Božić 1942. godine pobijeni, a čije stradanje je opisano u romanu "Nož" Vuka Draškovića i potonjem filmu. Imena ovih mučenika na vječnost su popisana kod Crkve Svetog kneza Lazara u Manastiru Pridvorica.
“Kada smo zbrojili sve srpske žrtve u Drugom svjetskom ratu sa prostora Parohije Uloške (oko 500), shvatili smo da je skoro svaki peti Srbin sa uloškog kraja poginuo u tom ratu. Između ostalog, i zbog toga smo odlučili da podignemo spomenik sa imenima svih parohijana uloških koji su položili svoje živote u oslobodilačkim ratovima od 1875. do 1995. godine. Za prve među njima pomen činimo sa zakašnjenjem od 150 godina, za potonje sa kašnjenjem od 30 i nešto godina. Nije nam opravdanje ni to što smo se raselili sa uloškog kraja jer - ima seoba, smrti nema. Koliko nam je poznato, na teritoriji pod jurisdikcijom Srpske pravoslavne crkve nijedna crkvena opština do sada nije podigla ovakav spomenik”, navode iz SPCO Uloška i Inicijativnog odbora.
Na osveštanju spomenika očekuje se prisustvo više stotina ljudi porijeklom sa uloškog kraja koji su se uključili u prikupljanje podataka o stradalima i prikupljanje priloga za izgradnju spomenika, a u okviru kulturnoumjetničkog dijela programa učestovaće etno grupa “Sveti Dimitrije” iz Nevesinja i narodni guslar Aleksandar Taušan.
Početkom naredne godine planirano je izdavanje knjige sa detaljnim podacima o izgradnji spomenika, počev od podnošenja inicijative, dobijanja vladičanskog blagoslova, prikupljanja podataka o poginulima sa preciznim detaljima pogibije, prikupljanja priloga te svih rashoda.
Prilog za izgradnju spomenika može se uplatiti na žiro račun SPCO Uloške:
Primalac: Srpska pravoslavna crkvena opština Uloška, Ulog bb
Žiro račun kod NLB banke br. 562 1508202185 105
Svrha uplate: Izgradnja spomenika zahvalnosti, pokajanja, oproštaja i pomirenja.
