U Prebilovcima kod Čapljine danas i sutra biće obilježeno 85 godina od ustaškog zločina nad Srbima.
Obilježavanje će počet u Hramu Hristovog Vaskrsenja, gdje će u 19.00 časova biti služeno večernje bogosluženje, najavljeno je iz resornog ministarstva.
Nakon toga biće održan duhovni program i obraćanje zvaničnika.
Obilježavanju će prisustvovati ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske Radan Ostojić.
U četvrtak će u Hramu Hristovog Vaskrsenja biti služena Sveta arhijerejska liturgija, a nakon toga biće upriličena trpeza ljubavi.
Obilježavanje organizuje Odbor Vlade Republike Srpske za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova.
Predsjednik Milorad Dodik rekao je da su Prebilovci hercegovačko selo koje obavezuje, opominje i poziva da nikad ne zaboravimo, iako su mu ustaški krvnici i dželati namijenili potpuno uništenje i zatiranje života, izjavio je
Ukazao je da su u ovom strašnom pokolju ugašena 54 srpska ognjišta, 54 domaćinstva koja su vijekovima tu bila. Dodik je naglasio da sjećanje nije osveta, već dug prema precima koji nisu imali priliku da ostare, da odgajaju djecu, da sanjaju budućnost, ali i dug prema istoriji, koja nas uči da zaborav otvara vrata ponavljanju zločina.
Ustaše su masakr u Prebilovcima počinile između 6. i 11. avgusta 1941, pod komandom Ivana Jovanovića Crnog. Većina je živa bačena u jamu Golubinku, dok su ostali ubijani na licu mjesta.
Jedina osoba koja se spasla i živa izašla iz škole u Prebilovcima bila je Mara Bulut.
Prema njenim riječima, ustaše su vadile bebe iz kolevki i razbijale dječije glave o zid škole pred očima majki
Samo u Prebilovcima ubijeno je 830 Srba, dok iz 57 porodica niko nije preživio pogrom.
Stana Arnaut bila je učiteljica u Osnovnoj školi "Kralj Milutin" u Prebilovcima i njena jedina "krivica" bila je što nije željela da se odvoji od svojih đaka kada su je ustaše tog avgusta, 1941. godine mučile na stolici, iživljavali se nad njom i na kraju je ispred škole i ubili.
Učiteljica Stana je poslije silovanja i mučenja, zaklana, a užasnu smrt doživjeli su i njeni učenici.
Na prostoru Hercegovine bilo je oko 110 stratišta, od kojih su većina bile kraške jame poput Golubinke, Korićanke, Jagodnjače, Pandurice, Ržanog dola i mnogih drugih.
Zločin u Prebilovcima je u bivšoj Jugoslaviji prikrivan, a 1961. godine jame u koje su bacani Srbi su zabetonirane.
Otkopavanje 13 jama na području donje Hercegovine počelo je 1990. godine, a kosti više od 4.000 Srba 4. avgusta 1991. godine su sahranjene u spomen-kosturnicu u Prebilovcima.
U junu 1992. godine tokom ofanzive "Čagalj" pripadnici HOS-a i HVO-a minirali su spomen-kosturnicu.
Hram Vaskrsenja Hristovog u Prebilovcima sagrađen je i osveštan 2015. godine u znak sjećanja na oko 4.000 Srba donje Hercegovine koje su ustaše ubile u Drugom svjetskom ratu, a Srpska pravoslavna crkva je iste godine kanonizovala te žrtve.
Ovaj praznik ustanovljen je u kalendaru na datum kada su ustaše 1941. godine zvjerski ubile više od 850 mještana ovog sela, uglavnom žena i djece i bacile u jamu u Šurmancima nadomak Međugorja.
Po povratku Srba u Prebilovce poslije 2000. godine, ostaci kostiju su sakupljeni, a po izgradnji Hrama Vaskrsenja Hristovog počivaju u njegovoj kripti.
Hram u Prebilovcima sagrađen je uz pomoć tadašnjeg predsjednika Srpske Milorada Dodika i zahvaljujući donacijama Srba u dijaspori.
Japanski list "Asahi Šimbun" svrstao je Prebilovce na četvrto mjesto po stradanju u 20. vijeku.
Razmjere ustaške bestijalnosti navele su italijanskog generala Alesandra Luzana da pošalje detaljan Musoliniju izvještaj o zločinu nad Prebilovčanima.
U pismu je Luzano istakao da je učiteljica Stana Arnaut silovana pred njenim đacima i da su čak i djevojčice od osam godina bile silovane. Luzano je bio zgrožen činjenicom i da je u zločinu učestvovao i jedan sveštenik Rimokatoličke crkve.
