TREBINJE │ U Muzeju Hercegovine u Trebinju večeras je otvorena izložba „Srednjovjekovni Rudnik: arheološka istraživanja 2009-2015.“, koju je ova ustanova realizovala u saradnji sa Muzejem rudničko-takovskog kraja iz Gornjeg Milanovca.

Izložba, autora višeg kustosa arheologa muzeja u Gornjem Milanovcu Ane Cicović i docenta na Katedri za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu Dejana Radičevića, prikazuje crkvenu arhitekturu, naseobinske objekte, bogate i raznovrsne predmete materijalne i duhovne kulture XIV i XV vijeka, otkrivene tokom posljednje kampanje arheoloških istraživanja područja srednjovjekovnog Rudnika, započete 2009. godine.

Radičević, koji je i jedan od rukovodilaca na projektu istraživanja Rudnika, ističe da je ovo mjesto u srednjem vijeku bilo jedno od najvažnijih rudarskih središta i trgova, koji se u istorijskim izvorima javlja odmah iza Brskova, već krajem 13. vijeka, u vrijeme kralja Dragutina.

On je dodao da je glavni zadatak arheologa upravo bio utvrđivanje lokacije glavnog naselja, odnosno trga Rudnika, na šta nijedno ranije arheološko istraživanje ovog kraja nije dalo odgovor.

„Rezultati su do sada izuzetni i oni nam po prvi put otkrivaju sliku jednog srednjovjekovnog trga, vrlo zanimljive, dinamične i mješoviti sredine, u kojoj pored domaćeg srpskog stanovništva živi i veliki broj trgovaca i zanatlija sa strane, uglavnom iz primorja. Dubrovčani su posebno imali razvijenu koloniju na Rudniku, čak i svog stalnog konzula“, ističe Radičević.

Zato i ne čudi, nastavlja Radičević, što su pored dvije pravoslavne oko rudničkog naselja nađeni i ostaci katoličke crkve, kao što su, s druge strane – pravo otkriće nađeni  ostaci fresaka u zgradi namijenjenoj stanovanju, što je kod nas i prva arheološka potvrda prakse freskopisanja srednjovjekovnih objekata profanog karaktera.

Posebno dragocjen i jedinstven arheološki nalaz je nađeni pečatnjak iz vremena vladavine kneza Lazara, koji se svojom umjetničkom obradom svrstava u bisere srpske srednjovjekovne sfragistike.

„Na tim freskama su prikazani svetitelji, što ukazuje na svetitelja zaštitnika doma, odnosno na ono što danas nazivamo krsnom slavom. Rudnik je bio najvažniji ekonomski centar na sjeveru države kneza Lazara i sasvim je normalno da na Rudniku postoje kancelarija i državni službenici koji ovjeravaju dokumente. Sada imamo predmet koji nam to neposredno i potvrđuje“, ističe Radičević.

Aleksandar Marušić, direktor Muzeja rudničko-takovskog kraja, rekao je da je ova mlada muzejska ustanova, uz srednjovjekovni Rudnik, najviše orjentisana na istraživanje i prikupljanje zaostavštine dinastije Obrenović, najavivši za april naredne godine i novu posjetu Trebinju – ovoga puta sa kataloškom stručnom publikacijom o Obrenovićima u muzejskim i drugim zbirkama Srbije i Evrope.

Izložbu o srednjovjekovnom Rudniku posetioci je mogu pogledati do 1. novembra.

R.S.