PLAN AKTIVNOSTI U PRIPREMI I SPROVOĐENJU MJERA ZAŠTITE I SPASAVANJA OD POPLAVA NA PODRUČJU GRADA TREBINJA U 2023. GODINI

REPUBLIKA SRPSKA

GRAD TREBINJE

_______________________________________________________________________________________ Vuka Karadžića br.2, Trebinje, tel:059/225-476 www.trebinje.rs.ba E-mail:[email protected]

Datum:

Broj:

Na osnovu člana 87. stav 6. Zakona o zaštiti i spasavanju u vanrednim situacijama („Sl. glasnik Republike Srpske“, broj 121/12, 46/17 i 111/21) člana 58. Statuta Grada Trebinja („Sl. glasnik Grada Trebinja“, broj 2/13 i 5/14) i člana 43. stav 1. Zakona o Vladi Republike Srpske („Službeni glasnik Republike Srpske“, broj 118/08), Plana aktivnosti u pripremi i sprovođenju mjera zaštite i spasavanja od poplava u Republici Srpskoj za 2023. („Sl. glasnik Republike Srpske“, broj 129/22 od 26.12.2022. god.), Gradonačelnik Trebinja donosi

P L A N

AKTIVNOSTI U PRIPREMI I SPROVOĐENJU MJERA ZAŠTITE I SPASAVANJA OD POPLAVA NA PODRUČJU GRADA TREBINJA U 2023. GODINI

UVOD

Plan aktivnosti u pripremi i sprovođenju mjera zaštite i spasavanja od poplava na području grada Trebinja u 2023. godini je osnovni dokument za koordinaciju i sprovođenje dodatnih ili posebnih godišnjih zadataka i aktivnosti lokalne samouprave, privrednih društava, drugih pravnih lica i udruženja građana koja sprovode djelatnosti od značaja za zaštitu i spasavanje od poplava.

Donošenjem i sprovođenjem ovog plana unaprijediće se i obezbijediti svestranije angažovanje svih relevantnih subjekata i ostvariti viši nivo pripravnosti na zaštiti i spasavanju ljudi i materijalnih dobara od poplava.

Plan je podijeljen na sljedeće cjeline:

I – Izvod iz procjene ugroženosti teritorije grada Trebinja

II – Normativne i opšte pretpostavke za realizaciju plana aktivnosti,

III – Sprovođenje mjera preventivnog djelovanja,

IV – Sprovođenje mjera odgovora,

V – Sprovođenje mjera oporavka,

VI – Izvještavanje o realizaciji zadataka iz plana,

VII – Završne odredbe.

I - IZVOD IZ PROCJENE UGROŽENOSTI TERITORIJE GRADA OD POPLAVA

Kao posljedica velikih padavina nastaju poplave koje predstavljaju prirodne fenomene koji se rijetko pojavljuju i čije se pojave ne mogu izbjeći, ali preduzimanjem različitih preventivnih građevinskih i negrađevinskih mjera, rizici od poplava mogu se smanjiti na prihvatljiv nivo. Poplave su među opasnijim vremenskim nepogodama i mogu uzrokovati gubitke ljudskih života, velike materijalne štete, devastiranje kulturnih dobara i ekološke štete.

Glavni vodotoci i slivna područja

Oblasni riječni sliv Trebišnjice, odnosno riječni bazen rijeke Trebišnjice i riječni bazen rijeke Neretve, nalazi se, posmatrano šire, na području jugoistočne Evrope, na Balkanskom poluostrvu i u području sliva Jadranskog mora. Posmatrano uže nalazi se u uticajnoj zoni Dinarskih planina koje čine najveće karstno područje u Evropi koje ih, zbog svojih naglašenih modifikujućih uticaja na njihov režim voda, svrstava u područja sa adekvatno naglašenim specifičnostima koje zahtijevaju i specifične pristupe kod izrade planova upravljanja poplavnim rizikom.

Slivovi rijeka Neretve i Trebišnjice teritorijalno se nalaze na prostoru tri države (Bosna i Hercegovina, Hrvatska i Crna Gora). Većinski dio sliva se nalazi na teritoriji Bosne i Hercegovine tj. na teritoriji Republike Srpske na prostoru Istočne Hercegovine.

Oblasni riječni sliv rijeke Trebišnjice, odnosno područja sliva rijeka Trebišnjice i Neretve na teritoriji Republike Srpske ima ukupnu površinu od 4.058 km2 i nalazi se na samom jugo-istoku Bosne i Hercegovine. Od toga površina, koja pripada slivu Trebišnjice iznosi 1.980 km2, a slivu Neretve 2.078 km2.

Reljef ovog područja čine masivi visokih planina, kraških polja i prostori duboko usječenih kanjona vodotoka gornjeg toka Neretve, Bregave, Radimlje, Trebišnjice i Zalomke. Najviša tačka područja Oblasnog riječnog sliva rijeke Trebišnjice je vrh Kalelija na koti od 1.977 m.n.m. i nalazi se na planini Zelengori, dok je najniža tačka u kanjonu rijeke Bregave na entitetskoj granici kod sela Do na nadmorskoj visini od 100 m.n.m.

Lijeva pritoka koja se uliva u Trebinjsko jezero je Sušica sa pritokom Zaplatnicom, koja drenira padine Orijena, najkišovitijeg područja Evrope, tako da preko njenog potopljenog toka u Trebinjsko jezero dospijevaju talasi velikih voda sa brzim koncentracijama povodnja (oko jedan dan), koje treba adekvatnim upravljanjem ublažiti u jezeru, kako ne bi pogoršali stanje na dijelu Trebišnjice kroz Trebinje.

Opasnost od bujičnih vodotoka – kritične tačke

Bujični slivovi su veoma zastupljeni u slivu Trebišnjice. Bujice izazivaju velike štete, jer neposredno ugrožavaju naselja, saobraćajnice i dolinsko poljoprivredno zemljište.

Štete od erozija i bujica su vrlo velike i teško su novčano mjerljive, jer dovode do trajne devastacije produktivnog zemljišta, čime se uništava zemljište kao najdragoceniji resurs države. Čak i kod najblažih oblika erozije (erozija V kategorije) smanjenje prihoda se procjenjuje na više od 25%, dok je kod težih oblika erozije taj gubitak i preko 60%, a kod najtežih oblika dovodi do prestanka produktivnih funkcija tih površina. Bujicama su posebno ugrožene saobraćajnice i naselja, ali i poljoprivredno zemljište u dolinama.

Opasnost od podzemnih voda – kritične tačke

Kraška polja se potpuno ili djelimično plave u kišnim dijelovima godine, zbog nemogućnosti evakuacije oticaja uslijed nedovoljne propusne sposobnosti prirodnih podzemnih odvodnika u karstnim formacijama. Pošto se u modifikovanim klimatskim uslovima kiše koncentrišu od poznog jesenjeg perioda do okvirno početka proljeća, plavljenja su sezonska i dosta predvidiva.

U takvim uslovima fizičke ograničenosti kapaciteta odvodnika iz polja, zaštita od poplava se može rješavati, po pravilu, samo realizacijom vještačkih odvodnika (tunela, kanala), kombinovanih u nekim slučajevima sa akumulacijama. Na tom konceptu se zasniva i višenamjenski sistem Gornji Horizonti, kojim treba da se urede i vodni režimi na Gatačkom platou, u slivu rijeke Zalomke, kao i u Nevesinjskom, Dabarskom i Fatničkom polju.

Statistički podaci o poplavama – najveće poplave u posljednjih 100 godina

Poplave se pojavljuju na mnogim mjestima, ali najčešće u dolinama rijeka i u obalnim pojasevima rijeka, jezera i karstnih polja, a mogu biti izazvane brojnim uzrocima i imati brojne, uglavnom negativne efekte. Poplava je srazmjerno visoka velika voda, koja prelijeva prirodne obale u kojima teku (za rijeke) ili u kojima se zadržavaju vode (za jezera i karstna polja). Uzroci poplava su brojni, a klimatološki uzroci uglavnom izazivaju najjače poplave u svakom smislu, a uzroci su im: kiša, otapanje snijega, otapanje leda i kombinovano djelovanje kiše i otapanje snijega i/ili leda.

Protok i nivo vode nisu funkcionalno vezani, njihov se odnos u vremenu neprestano mijenja, posebno pod uticajem čovjekovog rada na koritu vodotoka i u slivu. Zbog toga je problematično zaključivati o poplavama i upoređivati poplave koje su se dogodile u prošlosti sa današnjim događajima, za koje imamo donekle tačne zapise o protoku i poplavi. Informacija o zapremini vodnog vala od primarnog je značaja za dimenzionisanje akumulacijskih i retenzijskih prostora vještačkih rezervoara. Nerijetka je pojava da su zapremine današnjih hidrograma velikih voda, identične kao i onih koje su se dogodile u prošlosti (istorijske vrijednosti), ali su im oblici različiti. Dok su poplave u prošlosti imale mnogo blaže hidrograme, sa dužim trajanjem i sa nižim vršnim proticajima (Hidrogram „A”, na Slici 3.), danas su hidrogrami mnogo strmiji, sa kraćim vremenom podizanja i sa znatno višim maksimalnim proticajima (Hidrogram „B”, na Slici 3).

Osnovni razlog tako različitih oblika hidrograma danas i prije na istom slivu (i profilu) leži u: sječi šuma, požarima i promjeni namjena površina, izgradnji, odvodnji, urbanizaciji, te regulaciji korita vodotoka. Sve navedeno, bitno je povećalo brzinu oticanja i smanjilo zadržavanje vode na površini sliva. Zbog spomenutih radova hidrogrami valova velikih voda danas brže proteknu od izvora do ušća kroz regulisana korita. Ako se prilikom njihovog dimenzionisanja za potrebe odbrane od poplava nije vodilo računa o tim promjenama, uticaj izvršenih radova može biti obezvrijeđen. Zbog urbanizacije, koja uzrokuje povećanja nepropusnosti ili slabije propusnih površina na slivu, može doći do smanjenja infiltracije vode. To ima za posljedicu povećanje zapremine otekle vode. Na taj način se još pogoršavaju odnosi prikazani na Slici 3, jer današnje zapremine hidrograma postaju veće od istorijskih. U praksi se događaju i suprotni slučajevi. Izgradnja na slivu i u vodotoku izaziva ublažavanje hidrograma velikih voda i smanjenje maksimalnog protoka. Takvi se efekti uglavnom postižu izgradnjom akumulacija, te pošumljavanjem. Površina zahvaćena plavljenjem predstavlja informaciju čije je značenje za potrebe odbrane od poplava od ključne važnosti. Iako se danas raspolaže s brojnim složenim i kvalitetnim hidrauličkim modelima za računanje širenja poplavnog talasa, plavljene površine najpouzdanije, ili bolje rečeno jedino pouzdano, mogu se dobiti mjerenjima nivoa vode tokom poplave. U tom smislu od velike su pomoći mjerenja koja se vrše pomoću aviona ili satelita.

U posljednje vrijeme naročito u urbanim ili djelimično urbanim područjima javlja se specijalni tip takvih poplava, nazvane nagle poplave (flash floods). One su najčešće vezane s naglim konvektivnim olujnim pljuskovima kratkog trajanja, od nekoliko minuta do par sati. Ova vrsta poplava javlja se na malim urbanim slivovima prvenstveno zbog toga što intenzivne konvektivne oborine po dimenzijama rijetko prelaze površine od 1 km2 do 100 km2.

Poplave uzrokovane kombinovanim djelovanjem padavina, otapanjem snijega i leda, te padanje kiše na sloj snijega, mogu imati katastrofalne posljedice. One se najčešće javljaju u proljeće u područjima gdje je tokom zime pala veća količina snijega koja se nije ni otopila niti sublimirala. Dolazak tople struje sa obilnim kišama, može izazvati katastrofalne poplave. Hidrogrami takvih poplava obično traju mnogo duže nego hidrogrami poplava izazvani samo od kiša i često imaju veći broj vrhova. Vrlo je važno pokušati količinski procjeniti i uporediti istorijske i današnje poplave na koje se mora gledati kao na rijetke, ali neotuđive i neizbježne prirodne fenomene. Postoje uvjerenja da su danas poplave češće, te da su njihove posljedice katastrofalnije od onih koje su se zbivale u prošlosti. Takve pretpostavke uglavnom nije moguće ničim ni potvrditi niti opovrgnuti prvenstveno zbog nedostatka pouzdanih informacija o poplavama koje su se zbivale u prošlosti.

Na osnovu naprijed navedenog o poplavama, u Oblasnom riječnom slivu rijeke Trebišnjice, može se donijeti sljedeći zaključak:

Ukupne plavne površine u Oblasnom riječnom slivu rijeke Trebišnjice iznose 7.404,60 ha (na 20 plavnih površina), plavne površine su kodirane radi operativnog uvida. Ekstremne poplave su se desile: 1979., 2009., 2010., 2011., 2012. i 2014. godine. Poplave u Popovom polju traju 15-30 dana, a u ostalim karstnim poljima od 2-6 mjeseci. Takođe treba naglasiti, da evidentiranim plavnim površinama nisu određeni rangovi pojava velikih voda, jer se u momentu registrovanja poplava, nije raspolagalo sa vjerovatnoćom pojave velikih voda na odgovarajućim vodomjernim stanicama, niti su date dubine voda i brzine voda u poplavljenim područjima.

Statistički podaci o poplavama – poplave sa povratnim periodom 500 i 1000 godina

Za ukupno slivno područje Oblasnog riječnog sliva rijeke Trebišnjice, na teritoriji Republike Srpske određeni su indeksi poplavnog rizika.

Ukupno su registrovana 2 lokaliteta sa izuzetno značajnim istorijskim poplavama i to prema pripadajućem lokalitetu: Trebišnjica (Trebinjsko polje i Popovo polje).

Značajnih poplava ukupno registrovano na jednom lokalitetu i to prema pripadajućem lokalitetu: Brova (Ljubomir polje).

Umjereno značajne poplave ukupno registrovano na jednom pripadajućem lokalitetu: Trebišnjica (Mokro polje).

U neznačajne poplave registrovano je ukupno više lokaliteta.

Istorijske poplave u Oblasnom riječnom slivu rijeke Trebišnjice, uglavnom su nastajale poplavnim vodama rijeke Trebišnjice, njenih pritoka (Brova, Mušnica, Zalomka, Mušnica i dr.), a poplavama su često bila izložena naselja: u Trebinjskom polju.

Pregled i stanje vodozaštitnih objekata, branjene površin

Na vodotocima Oblasnog riječnog sliva rijeke Trebišnjice radovima obavljanim u drugoj polovini 20. vijeka riješeni su neki gorući problemi uređenja vodnih režima. Realizacijom Bilećke i Trebinjske akumulacije u okviru sistema HE „Trebinje“, kao i prve faze HE „Dubrovnik“ kojom se 90 m³/s usmjerava neposredno prema moru, ublaženi su povodnji Trebišnjice na nizvodnom dijelu-Popovom polju. Izgradnjom RHE

„Čapljina“ (kao snažnog odvodnika iz polja) i kanalisanjem Trebišnjice samo djelimično je riješen problem plavljenja Popovog polja. To polje se i dalje plavi u periodu kada RHE „Čapljina“ ne smije da radi u turbinskom režimu, zbog visokih protoka na donjem toku Neretve. Naime, kada se u Neretvi protok podigne na 1.400 m³/s RHE „Čapljina“ mora da obustavi rad u turbinskom režimu, da se ne bi pogoršavalo stanje u dolini Neretve. Tada prestaje da funkcioniše jedini veći odvodnik iz Popovog polja. Pošto i u uslovima najboljeg upravljanja akumulacije na Trebišnjici - Bilećka i Trebinjska ne mogu da potpuno transformišu poplavne talase, već samo da ih značajno ublaže, prestankom rada RHE „Čapljina“ u turbinskom režimu Popovo polje se mora plaviti, što je bilo poznato i u uslovima planiranja tog sistema, pa se na plavljenja Popovog polja mora i ubuduće računati u uslovima koincidencije velikih voda na Trebišnjici i Neretvi, ali i ograničena plavljenja uz korito rijeke Trebišnjice u uslovima velikih voda rijeke Trebišnjice. Realizacija druge faze razvoja HE

„Dubrovnik“, kapaciteta derivacije oko 100 m³/s u pravcu mora, mogla bi značajno poboljšati situaciju, jer bi se u tom slučaju značajno smanjila visina plavljenja i vrijeme trajanja plavljenja Popovog polja, ali se ne može isključiti takav događaj u uslovima veoma nepovoljnih koincidencija velikih voda na slivovima Trebišnjice i Neretve. Na tu činjenicu moraju da budu upozoreni svi korisnici tog prostora, jer su oni u obavezi da lokalnim mjerama obezbjede svoju zaštitu od takvih ekstremnih događaja, koji se ne mogu u potpunosti spriječiti upravljanjem na uzvodnim hidroenergetskim objektima.

Radovi na realizaciji tunela između Dabarskog i Fatničkog polja, kao i Fatničkog polja i akumulacije Bileća su finalizirani izuzev oblaganja tunela, a krajem 2013. godine otpočeli su radovi na izgradnji kompezacionog bazena i kanala u Fatničkom polju, koji još nisu završeni. Navedeni radovi imaju primarni zadatak da urede i učine kontrolisanim i upravljivim režime voda u Dabarskom i Fatničkom polju i stvore uslove za dalji rad na uređenju vodnih režima polja na Gornjim Horizontima Istočne Hercegovine.

Već je ranije naglašeno, da uređenje režima Oblasnog riječnog sliva rijeke Trebišnjice treba rješavati samo u okviru velikih integralnih sistema na tom slivu. Pored zaštite od poplava putem velikih integralnih sistema, u pogledu zaštite od brdskih voda i povremenih izvora (estavela), neophodno je izgraditi i sledeće objekte u karstnim poljima:

Trebinjsko polje

Regulacija osnovnog korita rijeke Trebišnjice od Perovića mosta do ušća Pridvoračkog kraka u dužini od 2,30 km
Regulacija Pridvoračkog kraka u dužini od 2,89 km
Regulacija Ćatovačkog kraka u dužini od 1,19 km
Izgradnja kanalske mreže, u dužini od 5,00 km

Popovo polje

Izgradnja sekundarnih i tercijalnih odvodnih kanala u dužini od 15,00 km

Mokro polje

Izgradnja odbrambenog nasipa na obodu Mokrog polja u dužini od 2,70 km
Izgradnja obodnog kanala „OK-1“ u dužini od 1,50 km
Izgraditi sekundarne kanale u dužini od 3,00 km
Izgraditi pumpnu stanicu u Mokrom polju instalisanog kapaciteta 2,00 m³/s

Ljubomirsko polje

Izgradnja male akumulacije na uzvodnom dijelu toka rijeke Brove radi navodnjavanja i vodosnabdijevanja polja, zapremine V=0,60 x 106 m3

Pored navedenih regulacionih radova na vodotocima, u pogledu zaštite od brdskih voda i povremenih izvora (estavela) neophodno je izgraditi slijedeće objekte u Mokrom polju kod Trebinja:

Odbrambeni nasip na obodu polja u dužini od 2,7
Dovodni kanal DK-1 u dužini od 1,5 km i sekundarne kanale u Mokrom polju u dužini od 3 km.
Pumpnu stanicu u Mokrom polju instalisanog kapaciteta 2 m³/s.

Brane i akumulacije koje predstavljaju potencijalnu opasnost

Uređenje vodnih režima na Oblasnom riječnom slivu rijeke Trebišnjice, može se rješavati samo u okviru velikih integralnih sistema na tim slivovima. Na slivu Trebišnjice, na tom planu je učinjen značajan pomak realizacijom Bilećke i Trebinjske akumulacije, ali dalji napredak u pogledu upravljanja poplavnim rizikom uslovljen je razvojem hidroenergetskog sistema Trebišnjice.

Dalje poboljšavanje režima velikih voda na Trebišnjici ostvarivaće se postupno, sa realizacijom III faze integralnog razvojnog projekta - izgradnjom sistema Gornji Horizonti i II faze HE Dubrovnik. Taj cilj se realizuje istovremeno sa uređenjem vodnih režima karstnih polja, njihovom ekološkom zaštitom i privođenjem korišćenju na gornjim horozontima i rasterećenjem Popovog i Trebinjskog polja zbog nizvodnih ograničenja na PHE Čapljina. To se obavlja u okviru integralnog sistema, realizacijom vještačkih odvodnika, kojima se prevazilazi problem nedovoljnih kapaciteta karstnih ponora i akumulacija. Na tom principu se predviđa uređenje većine karstnih polja na takozvanim, niskim, srednjim i visokim horizontima Istočne Hercegovine. Izgradnjom akumulacija Nevesinje i Zalomka na rijeci Zalomci (čije vode podzemnim tokovima otiču prema izvorima Bune i Bunice) obezbjediće se i zaštita od poplava sada ugroženih, prije svega, poljoprivrednih površina Nevesinjskog polja. Ove akumulacije čine okosnicu sistema Gornjih Horizonata, a samim tim i značajne objekte za HE „Dabar“ koja se planira na obodu Dabarskog polja.

Prioritete u pogledu zaštite od štetnog djelovanja voda u narednom periodu treba usmjeriti u sanaciju, rekonstrukciju i dogradnju linijskih objekata u karstnim poljima, zatim rekonstrukciju i dogradnju kanalske mreže (obodnih kanala i kanala za unutrašnju odvodnju).

Očigledno je da će se zbog velikih potreba i investicija morati pristupiti faznoj realizaciji projekata, prema prioritetima sačinjenih prema višekriterijumskoj analizi.

Mogućnost oštećenja ili rušenja vodozaštitnih objekata, sa posljedicama

Vodni režimi rijeka Oblasnog riječnog sliva rijeke Trebišnjice i karstnih polja nastaju pod uticajem modifikovanih maritimnih režima padavina, te ih karakterišu sljedeće osobenosti:

Izuzetno velika neravnomjernost protoka, izazvana velikim sezonskim neravnomjernostima u padavinama, sa kišama velikih intenziteta u jesenjem i zimskom periodu i sa oskudnim padavinama u vegetacionom periodu;
Dreniranje tih polja se najčešće obavlja preko karstnih formacija (ponora, vrtača), sa dijelovima podzemnih tokova nedovoljne propusne sposobnosti u periodu velikih voda, zbog čega u periodima zagušenja dolazi do plavljenja karstnih polja, što predstavlja veliku ekološku destrukciju i onemogućava njihovo korišćenje;
orografske i hidrogeološke granice slivova se značajno razlikuju, zbog složene mreže podzemnih karstnih puteva koji često imaju bifurkacije, koje omogućavaju tečenje u raznim pravcima.

Problem nezakonite gradnje

Grad Trebinje ne raspolaže evidencijom o broju nelegalnih (bespravno izgrađenih) objekata na svom području. Moguće rješenje za neplansku izgradnju je izrada prostorno- planske dokumentacije za područja na kojima su izgrađeni bespravni objekti, nakon čega bi se mogla vršiti legalizacija objekata.

Bespravno izgrađeni objekti najčešće su ugroženi poplavama. Poplave su se dešavale u naseljima – područjima koja se nalaze u neposrednoj blizini riječnog toka Trebišnjice.

Problem nekontrolisanog odlaganja otpada

Radi trajne zaštite priobalja i samog toka rijeke Trebišnjice, a vezano za poplave, potrebno je u planu preventivnog djelovanja izraditi katastar postojećih i potencijalnih zagađivača (krupni otpad, divlje deponije i sl.), sa procjenom na uticaj kvaliteta vode.

Stanje i funkcionisanje sistema za osmatranje, obavještavanje i uzbunjivanje stanovništva ugroženih područja

Na teritoriji Grada Trebinja aktivan je sistem za uzbunjivanje sa 30 sirena kojima se daljinski upravlja iz gradskog Centra za osmatranje, obavještavanje i upozoravanje. Sistem pokriva kompletnu zonu projektovanog plavnog talasa na području Grada i osnovna namjena mu je uzbunjivanje stanovništva u slučaju poplava i elementarnih nepogoda. U koordinaciji sa ZP «Hidroelektrane na Trebišnjici» gradski Centar za OOiU neprestano prati informacije o nivou rijeke Trebišnjice i protocima vode sa hidroelektrana na akumulacijama Gorica i Grančarevo i po potrebi može da aktivira sirene za uzbunjivanje-upozoravanje stanovništva sve odjednom ili po potrebi pojedinačno, zavisno od prirode opasnosti. Osim konvencionalnih signala za uzbunjivanje sirene se mogu koristiti i kao javni razglas u svrhu dodatnog obavještavanja i davanja uputstva građanima.

Pored pomenutog sistema Centar preko besplatnog broja 121 dobija prijave od strane građana i nadležnih službi o stanju ugroženosti od voda na terenu i te informaicje putem telefona ili radio-veze prosljeđuje službama nadležnim za intervencije. Gradski štab civilne zaštite preko Operativnog centra 121 redovno informiše sve nadležne službe o trenutnom stanju sa poplavama. U cilju obavještavanja javnosti vezano za opasnosti od poplava aktivno se koriste i sredstva javnog informisanja tj. jedna TV i dvije lokalne radio-stanice, a obavještavaju se i povjerenici CZ po mjesnim zajednicama. JU Ekologija i bezbjednost grada Trebinja raspolaže svojim vozilom za obilazak i aktivnosti na terenu i za potrebe osmatranja i obavještavanja građana, a u koordinaciji sa više gradskih preduzeća i organizacija može se organizovati i veći broj vozila za potrebe evakuacije i po potrebi angažovati veći broj građevinskih mašina i materijala.

Aktivna klizišta i potencijalno opasni lokaliteti (broj domaćinstava izloženih riziku)

Klizanje je kretanje mase stijena ili tla niz padinu. Klizišta se mogu dogoditi u bilo kojoj vrsti stijena. Potencijalno klizište se može prepoznati na temelju njegove morfologije.

Klizanje je prirodan proces oblikovanja reljefa ili se javlja kao posljedica ljudskih aktivnosti, koje narušavaju stabilnost padina u brežuljkasto-brdovitim područjima.

Na području grada Trebinja nema klizišta koji su direktno vezani za klizišta i poplave.

Odroni – kritične tačke

Odron je proces koji nastaje naglim otkidanjem i stropoštavanjem stijenske mase niz strme padine. Potkopavanjem prirodnim procesima (podzemne vode) ili bujičnim polavama često dovodi do odronjavanja. Prilikom kretanja niz padinu, materijal prelazi dug put, krupni blokovi se razbijaju i usitnjavaju, a materijal se akumulira u podnožju planine, brda ili saobraćajnice, što je čest slučaj u Trebinju.

Scenario poplave (brana Gorica 635 < Q < 842 m3/s)

Za sistem upravljanja vodama i posljedicama na grad Trebinje (urbani dio) posebno je bitan protok na brani Gorica. Uslijed niza nepovoljnih okolnosti (ekstremno velikih padavina, topljenje snijega u gornjoj Hercegovini i velikih dotoka u slivu Sušice, ispadanja iz sistema HET-a centrale u Platu) neophodno je ispustiti količinu ili protok od 635 <Q< 842 m³/s. Otežavajuća okolnost je što dotoci ispod brane Gorica su nekontrolisani (npr. izvori Knez i Kneginja).

Po simulaciji za grad Trebinje na pomenutom protoku je neophodno evakuisati čitavo naselje Rupe i veći dio naselja Rastoci. U ovim naseljima živi oko 300 lica.

Hidrometeorološka prognoza je nepovoljna i gradu prijeti protok od 800 m³ u sekundi. Komunikacije su otežane, dio puteva je poplavljen, u prekidu su telefonske veze. Proglašena je vanredna situacija i naređena je evakuacija naselja Rupe i Rastoci. Na terenu su svi subjekti zaštite i spašavanja u vanrednim situacijama (profesionalne službe i civilna zaštita).

Profesionalne službe pretražuju i evakuišu lica, pripadnici civilne zaštite po ranije utvrđenim koridorima ih prevoze u mjesto za evakuaciju (Školska sala OŠ Vuk Karadžić u Policama). Sportska sala je ranije pripremljena (smještaj, voda, lijekovi, napajanje električnom energijom, hrana).

Prijedlog mjera i unapređenja

Minimalan broj jedinica – profesionalne jedinice, jedinice i timovi civilne zaštite, dobrovoljci, volonteri i lica po osnovu ugovora

Za hazard poplava, kao i u većini drugih, prvi koji intervenišu su profesionalne jedinice (vatrogasci, jedinice i timovi civilne zaštite). Operativan broj profesionalnih vatrogasaca u TVJ je trenutno 32. U VD Lastva i u njihovoj vatrogasnoj jedinici na raspolaganju su 10 profesionalnih vatrogasaca. TVJ Trebinje „pokriva“ 24 sata na dan, 30 dana u mjesecu i 365 dana u godini, što znači da ova jedinica mora imati dežurnu postavu u jedinici za bilo koji slučaj. To znači, da koliko je god teška situacija na terenu u jedinici mora biti jedan broj ljudi, često minimalan, za teži slučaj koji se može javiti. Svi ostali profesionalci su na terenu. VD Lastva „pokriva“ svoju zonu odgovornosti (Lastva, Ušće, Orovac, Bijela gora, Klobuk), ali po potrebi pomažu kolegama u gradu.

Trebinje trenutno raspolaže sa dvije jedinice civilne zaštite (JU Ekologija i bezbjednost s 21-nim čovjekom i HET sa 60 ljudi). Bitno je napomenuti da su pripadnici ovih jedinica članovi opštih timova za spasavanje, koji samo mogu raditi opšte poslove. Npr. ne mogu raditi spašavanje na vodi i pod vodom. HET u svojoj jedinici ima tim za spasavanje na vodi i pod vodom (rukovaoci čamca i ronioci – treća lica).

Po procedurama za spasavanje prioriteti su spasiti živote ljudi, pa spasiti ili umanjiti štetu na imovini.

Za konkretan scenario, grad Trebinje u smislu ljudskih kapaciteta, mora imati brojnije stanje. Kad se uzme u obzir da se mora pretražiti teren, „izvesti“ i spasiti ljude, pa spasiti materijalna dobra, npr. namještaj iz kuća, a pritom gradu prijeti poplava većih razmjera, mora se planirati veći broj pripadnika civilne zaštite. Broj od 100 ljudi u ovom graničnom slučaju nije dovoljan. Broj od 200 ljudi bi bio optimalan. Šta uraditi i koje su mogućnosti? Grad Trebinje ima mogućnost za proširenje ovih kapaciteta kroz angažovanje javnih ustanova i preduzeća. Elektrohercegovina, Elektroprivreda, Vodovod, Komunalno itd. s postojećom zakonskom legislativom, mogu imati svoje jedinice civilne zaštite.

Naravno, za ovakav slučaj bitan je i broj stručnog i volonterskog osoblja koji bi evakuisane ljude prihvatao na određeno evakuaciono mjesto (O.Š. Vuk Karadžić). Dom zdravlja, Opšta Bolnica, Institut za javno zdravstvo, Crveni krst itd., su institucije koje bi pomogle u ovom dijelu scenarija.

Kadrovska obučenost i koordinacija je od presudnog značaja za svaki scenario i za svaki hazard. Lanac komandovanja i koordinacije bi bio gradski štab za vandredne situacije prema terenu. Gradski štab mora imati na raspolaganju stručna lica iz svih oblasti (spasavanje i pretraživanje, evakuacija, transport, sredstva veze i zbrinjavanje). Komandant štaba je Gradonačelnik, načelnik štaba je lice koje imenuje Gradonačelnik. Štab može imati zamjenika, koga opet imenuje Gradonačelnik.

Teren se dijeli po sektorima intervencija kojima upravljaju za to obučena lica (spasavanje i pretraživanje, evakuacija, transport, zbrinjavanje).

Dodatna mogućnost za ovaj dio je i štab za vanredne situacije HET-a, kao preduzeća od posebnog interesa, koji ima obavezu rada u vanrednoj situaciji. Ovaj štab može raditi samostalno ili integralno s gradskim štabom, ali po zakonskoj hijerarhiji pod komandom gradskog štaba. Ako radi samostalno komandant štaba je direktor preduzeća.

Specijalizovana materijalno-tehnička sredstva

Za pomenuti scenario vidimo da uslijed poplava dolazi do prekida redovnih veza. Važno je da gradski štab i ljudi na terenu moraju imati stalnu komunikaciju. Zato je neophodno što brže otklanjanje kvarova na vezama, ali i alternativni načini veze. Sistem simpleks i dupleks veze za grad se mora obezbjediti bar na liniji štab vođe sektora. Posljednja varijanta, koja nije isključena je kurirska veza.

Svi ljudi na terenu moraju posjedovati ličnu zaštitnu opremu. Zajednička zaštitna oprema bi se koristila za pretraživanje terena (specijalizovani tim za spasavanje na vodi i pod vodom). Gradu su na raspolaganju 4 desantna čamca i tim ronilaca ronilačkog kluba

„Posejdon“. Desantni čamci kao i sva oprema moraju uvijek biti u stanju ispravnosti. To znači redovna kontrola kroz dane tehnike.

Za ovaj scenario i evakuaciju neophodan je veći broj transportnih vozila (kamioni i autobusi), koji bi se koristili. Pripadnici Policijske uprave bi „regulisali“ sektor transporta u saobraćajnom smislu.

Za smještaj evakuisanih lica (po scenariju oko 300) bilo bi neophodno obezbjediti ležajeve i ćebad, zatim, vodu, hranu i lijekove, uz medicinski tretman.

Mogućnost saradnje s drugim jedinicama lokalne samouprave

Po svim pozitivnim zakonskim propisima, za slučaj potrebe, kad iscrpi svoje mogućnosti i kapacitete, gradski štab može zatražiti pomoć od susjednih opština u RS. One su u obavezi da pomognu, na način da ne ugroze svoju bezbjednost.

Obezbjeđenje pomoći drugih nivoa vlasti (RS, BiH, Srbija, Hrvatska, Crna Gora itd.)

Poslije traženja pomoći od susjednih opština, gradski štab može zatražiti pomoć od drugih nivoa vlasti (Republička uprava civilne zaštite preko regionalne kancelarije u Trebinju, Vatrogasni savez RS, Helikopterski servis RS, Oružane snage BIH, Hidrometeorološki zavod RS). Republička uprava civilne zaštite angažuje „svoje“ kapacitete, npr. spasilački klub Buk-Bijela. Po evropskim procedurama, posredstvom Ministarstva bezbjednosti BiH, može se zatražiti i pomoć od evropskog centra za krize u Briselu, ali i pomoć iz susjednih država.

II – NORMATIVNE I OPŠTE PRETPOSTAVKE ZA REALIZACIJU PLANA

Održati sjednicu Gradskog štaba za vanredne situacije (u daljem tekstu: Štab za vanredne situacije) sa subjektima od značaja za sprovođenje preventivnih i operativnih mjera zaštite i spasavanja od poplava. Na sjednici usvojiti:

a) Plan rada Štaba za vanredne situacije na sprovođenju preventivnih i operativnih mjera zaštite i spasavanja od poplava u 2023. godini,

b) Plan operativnog sprovođenja Plana aktivnosti sa planovima angažovanja i aktivnog učestvovanja, kao i ažurnim pregledima svih subjekata od neposrednog značaja za zaštitu i spasavanje na području Grada,

v) Analizu stanja opremljenosti i obučenosti subjekata od značaja za zaštitu i spasavanje od poplava, a sve u cilju pravovremene pripreme za sprovođenje planiranih zadataka,

g) Analiza realizacije zaključenih ugovora sa privrednim društvima i drugim pravnim licima te drugim subjektima od značaja za sprovođenje operativnih zadataka,

d) Finansijski plan Grada za sprovođenje zadataka iz ove oblasti.

đ) Upoznati gradove/opštine sa glavnim operativnim planom odbrane od poplava na području Oblasnog riječnog sliva Trebišnjice, sa preliminarnom procjenom rizika od poplava i dostignutim stepenom izrade mapa opasnosti od poplava.

Izvršilac zadatka: Štab za vanredne situacije.

Učesnici: ZP „Hidroelektrane na Trebišnjici - HET“ AD Trebinje, Služba CZ, TVJ Trebinje, DVD Lastva, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, Ronilački klub „Posejdon“, DVD Bjelasica, DVD Jasen-Mosko, DVD Zubci.

Rok: 01.03.2023. godine.

Održati radne sastanke sa privrednim društvima, drugim pravnim licima, udruženjima građana, predsjednicima Savjeta mjesnih zajednica i povjerenicima zaštite i spasavanja u mjesnim zajednicama kako bi se izvršile pripreme, dala stručna uputstva i poboljšala organizovanost i međusobna koordinacija u sprovođenju mjera zaštite i spasavanja od poplava.

Izvršioci zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

U saradnji sa: svi subjekti od značaja za zaštitu i spasavanje od poplava navedeni u ovom planu.

Rok: 15.03.2023. godine.

Upoznati udruženja za zaštitu prirode, ekološka udruženja, ronilačke i kajakaške klubove, izviđače, planinarska društva, omladinske i druge nevladine organizacije sa ovim planom i planom operativnog sprovođenja Plana, njihovim ciljevima i zadacima i osmisliti način njihovog angažovanja na konkretnim zadacima i to medijski propratiti. Na ovaj način razvijati svijest o potrebi sprovođenja mjera zaštite od poplava.

Izvršioci zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

u saradnji sa: Udruženjima za zaštitu prirode, ekološka udruženja, izviđače, omladinske i druge nevladine organizacije, ronilačke i kajakaške klubove.

Rok : 15.03.2023. godine.

Održavati i unapređivati efikasan sistem osmatranja, obavještavanja i uzbunjivanja na područjima povećanog rizika od poplava.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“

Služba CZ, ZP „HET“ a.d Trebinje, privredna društva - korisnici hidrosistema.

Učesnici: Savjeti MZ, povjerenici zaštite i spasavanja u MZ, JU „Vode Srpske“ -

Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, RUCZ RS, RHMZ

Rok: Trajni zadatak.

Izvršiti inspekcijski pregled vodozaštitnih i ostalih vodnih objekata i sistema koji mogu imati uticaja na bezbjednost ljudi i materijalnih dobara u slučaju velikih i bujičnih poplava, a kojima gazduju pravna ili fizička lica i naložiti mjere za njihovo tekuće i investiciono održavanje.

Izvršilac zadatka: Odjeljenje za inspekcije i poslove komunalne policije, Republička uprava za inspekcijske poslove.

Učesnici: Republička uprava za inspekcijske poslove, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, pravna i fizička lica – korisnici vodnih objekata, odjeljenje za komunalne poslove, služba CZ

Rok: 30.04.2023. godine.

Izvršiti upravni nadzor nad aktivnostima i zadacima koji se odnose na sprovođenje mjera zaštite i spasavanja, pregled akata i dokumentacije iz oblasti zaštite i spasavanja i pružanje stručne pomoći, davanjem stručnih objašnjenja subjektima zaštite i spasavanja.

Izvršilac zadatka: Glavni republički inspektor zaštite i spasavanja Republičke uprave civilne zaštite.

Učesnici: Grad, privredna društva i druga pravna lica.

Rok: Trajni zadatak.

Upoznati stanovništvo sa mogućim poplavama i njihovim posljedicama i o tome vršiti blagovremeno obavještavanje putem sredstava javnog informisanja i promovisati kratki broj za hitne situacije 121.

Izvršioci zadatka: Republička uprava civilne zaštite, Služba civilne zaštite,

JU „Vode srpske“, Republički hidrometeorološki zavod.

Učesnici su: Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, mediji i Ministarstvo uprave i lokalne samouprave.

Rok: Trajni zadatak.

U cilju sprovođenja zadataka i postizanja veće efikasnosti, a u skladu sa mogućnostima, planirati, pripremiti i realizovati dodatno osposobljavanje pripadnika jedinica CZ za zaštitu i spasavanje na vodi i pod vodom i jedinice CZ opšte namjene, pripadnika vatrogasnih jedinica, kao i članova Štaba za vanredne situacije u cilju operativnog sprovođenja planiranih aktivnosti.

Izvršioci zadatka: RUCZ RS, Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, TVJ Trebinje, VD Lastva.

Učesnici: ZP „HET“ AD, Ronilački klub „Posejdon“, DVD- ovi

Rok: Trajni zadatak.

Održati sastanke sa organizacijama i službama od neposrednog značaja za zaštitu i spasavanje od poplava i na istim razmotriti kojom dinamikom se ostvaruju zadaci iz ovog plana.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Učesnici: ZP „HET“ a.d, TVJ Trebinje, DVD Lastva, Ronilački klub „Posejdon“, RUCZ RS, DVD Bjelasica, DVD Jasen-Mosko, DVD Zubci, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice i drugi subjekti od značaja za zaštitu i spasavanje od poplava navedeni u ovom planu.

Rok: 30.04.2023. godine.

III– SPROVOĐENJE MJERA PREVENTIVNOG DJELOVANJA

Redovno čistiti i održavati šahtove, kanale i korita svih vodotoka na području grada Trebinja.

Izvršioci zadatka: Odjeljenje za stambeno-komunalne poslove, AD „Komunalno“, JP „Vodovod“ a.d, ZP „HET“ a.d, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice i ostali korisnici.

Učesnici: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, Odjeljenje za inspekcije i poslove komunalne policije, TVJ

Rok: Trajni zadatak.

U skladu sa utvrđenom listom prioriteta deminiranja u 2022. godini, izvršiti deminiranje kritičnih površina uz korita vodotoka, odnosno u neposrednoj blizini kanala, nasipa i drugih vodozaštitnih objekata, dajući prioritet onim mjestima na kojima je najčešće dolazilo do izlivanja vode.

Izvršioci zadatka: RUCZ RS, BH MAK, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Učesnici: JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede.

Rok: 31.12.2023. godine.

Obezbijediti potrebne količine nasipnog materijala, vreće za pijesak, alat i plovna sredstva, kako bi se obezbijedili uslovi za efikasno djelovanje u slučaju poplava.

Izvršilac zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, JU Vode Srpske, ZP HET a.d, Komunalno a.d Trebinje.

Učesnici: ZP „HET“ a.d, TVJ Trebinje, DVD Lastva, DVD Bjelasica, DVD Jasen-Mosko, DVD Zubci, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, RK Posejdon

Rok: 01.03.2023. godine.

Spriječiti nekontrolisano odlaganje smeća u vodotocima i oko njih.

Izvršilac zadatka: Odjeljenje za inspekcije i poslove komunalne policije, Republička uprava za inspekcijske poslove.

Učesnici: Republička uprava za inspekcijske poslove, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice.

Rok: Trajni zadatak.

Spriječiti neplansku eksploataciju šljunka iz vodotoka i oko njih.

Izvršilac zadatka: Odjeljenje za inspekcije i poslove komunalne policije.

Učesnici: Republička uprava za inspekcijske poslove, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, CJB Trebinje , ZP HET a.d.

Rok: Trajni zadatak.

Spriječiti izgradnju stambenih i drugih objekata na kritičnim područjima.

Izvršioci zadatka: Odjeljenje za inspekcije i poslove komunalne policije.

Učesnici: Republička uprava za inspekcijske poslove, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, ZP „HET“ a.d, Služba CZ, Odjeljenje za prostorno uređenje

Rok: Trajni zadatak.

S ciljem preventivnog djelovanja, odnosno smanjenja rizika od poplava u godišnjim i dugoročnim planovima planirati finansijska sredstva potrebna za sanaciju i održavanje postojećih odnosno izgradnju novih vodozaštitnih objekata.

Izvršioci zadatka : Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, JU „Vode Srpske“

Učesnici: ZP „HET“ a.d, , RUCZ RS, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice, odjeljenje za prostorno uređenje i drugi subjekti od značaja za zaštitu i spasavanje od poplava navedeni u ovom planu.

Rok: Trajni zadatak

Popravka puteva do vodozaštitnih objekata koji se koriste u odbrani od poplava,

dajući prioritet onim mjestima na kojima najčešće dolazi do izlijevanja vode.

Izvršilac zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, Odjeljenje za stambeno komunalne poslove.

Učesnici : JU „Vode Srpske“, Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, „Hercegovina putevi“ a.d.

Rok: 15.04.2023.

Za vrijeme povećane/neposredne opasnosti od poplava, svakodnevno pratiti hidrometeorološku prognozu.

Izvršilac zadatka: Republički hidrometeorološki zavod.

Učesnici: ZP „HET“a.d, Meteorološka stanica Trebinje, RUCZ RS, JU „Ekologija i bezbjednost“.

Rok: Po potrebi.

Kada nadležan organ usljed neposredne opasnosti od poplava donese odluku o postupanju po mjerama iz glavnog operativnog plana ili plana pripravnosti i naredi preduzimanje neophodnih operativnih mjera zaštite i spasavanja, JU „Vode Srpske“ i gradovi kroz opštine obavezni su Republičkoj upravi CZ svakodnevno dostavljati izvještaje o stanju na ugroženom području.

Izvršilac zadatka: JU „Vode Srpske“, Služba civilne zaštite.

Učesnici: RUCZ.

Rok: Po potrebi.

Sagledati mogućnost angažovanja materijalno-tehničkih sredstava iz susjednih lokalnih zajednica, ukoliko se ukaže potreba za njima.

Izvršilac zadatka: Štab za vanredne situacije.

Učesnici: RUCZ RS.

Rok: 01.03.2023.

U uslovima neposredne opasnosti od poplava, svakodnevno, a po potrebi i više puta dnevno, dostavljati RUCZ RS izvještaje o stanju ugroženosti od poplava, preduzetim mjerama i druge relevantne podatke.

Izvršilac zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“- Služba CZ.

Učesnici: RUCZ.

Rok: Po potrebi.

Preko telefonskog broja 121 primati i prosljeđivati informacije o prirodnim i drugim nesrećama koje mogu ugroziti ljude i materijalna dobra i o tome obavještavati područno odjeljenje RUCZ RS.

Izvršioci zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“- Služba CZ, organizacije, preduzeća i sva pravna i fizička lica.

Učesnici: RUCZ.

Rok: Odmah po nastanku elementarne nepogode i druge nesreće.

Za vrijeme povećane/neposredne opasnosti od poplava, režim rada i dežurstva uskladiti sa stepenom opasnosti. Shodno tome, u danima visokog rizika, obavezno planirati i sprovoditi neprekidno dežurstvo i preduzimati i druge potrebne mjere.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Vode Srpske“, RUCZ, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, privredna društva i drugi subjekti od značaja za zaštitu i spasavanje od poplava.

Učesnici: Subjekti od značaja za zaštitu i spasavanje grada.

Rok: Po potrebi.

U uslovima vanrednih okolnosti, kada je nemoguće postići potrebne efekte sa raspoloživim snagama i sredstvima, zatražiti pomoć od RUCZ RS.

Izvršilac zadatka: Štab za vanredne situacije, Služba CZ

Učesnici: RUCZ RS.

Rok: Po potrebi.

Izvršiti otklanjanje tehničkih i drugih nedostataka na vozilima i opremi potrebnoj za izvođenje akcija zaštite i spasavanja od poplava. Rukovodioci navedenih privrednih društava su obavezni da obezbijede ljudstvo koje će rukovati mašinama. O svakoj eventualnoj neispravnosti ili nemogućnosti angažovanja istih, dužni su odmah obavijestiti Štab za vanredne situacije ili JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Izvršioci zadatka: ZP „HET“ a.d, TVJ Trebinje, DVD Lastva, DVD Bjelasica, DVD Jasen-Mosko, DVD Zubci, a.d „Komunalno“, JP „Vodovod“ a.d, „Bejat“ DOO, „Hercegovina putevi“ a.d, „Pavićević“ DOO, „Siga“ DOO, „Apis“ DOO i druga privredna društva i pravna lica određena Odlukom Gradonačelnika Trebinja (akt Gradonačelnika, broj 11-022-8/14, od 20.02.2014. godine), a koja su obavezna postupati u skladu sa odredbama člana 23. Zakona o zaštiti i spasavanju u vanrednim situacijama.

Učesnici: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, RUCZ.

Rok: 01.03.2023. godine.

Utvrditi uslove, organizaciju i način angažovanja teške građevinske mehanizacije u smislu podrške akcijama zaštite i spasavanja od poplava.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, JU „Vode Srpske“.

Učesnici: RUCZ RS.

Rok: 01.03.2023. godine.

Zadužuje se RUCZ da obezbijedi preduslov za angažovanje Oružanih snaga BiH radi pružanja pomoći u akcijama zaštite i spasavanja od poplava na području RS.

Izvršilac zadatka: RUCZ, Služba CZ

Učesnici: Štab za vanredne situacije, Ministarstvo odbrane BiH.

Rok:01.03.2023.

Ažurirati bazu podataka sa materijalno-tehničkim sredstvima koja bi se koristila u akcijama zaštite i spasavanja ljudi i materijalnih dobara od poplava i sa njihovim rukovaocima.

Izvršilac zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Učesnici: privredna društva i druga pravna lica određena Odlukom Gradonačelnika Trebinja (akt Gradonačelnika, broj 11-022-8/14, od 20.02.2014. godine), a koja su obavezna postupati u skladu sa odredbama člana 23. Zakona o zaštiti i spasavanju u vanrednim situacijama.

Rok: 01.03.2023. godine.

Planirati i realizovati, u skladu sa mogućnostima, nabavku dodatnih sredstava i opreme za jedinicu CZ za zaštitu i spasavanje na vodi i pod vodom.

Izvršioci zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, ZP „HET“ a.d, TVJ Trebinje, DVD Lastva.

Učesnici: Ronilački klub „Posejdon“, Planinarsko društvo „Vučiji zub“, Spelološko društvo „Zelena brda“.

Rok: Trajni zadatak.

Angažovanje Helikopterskog servisa Republike Srpske za evakuaciju ugroženih građana i dostavljanje paketa sa hranom , sredstvima za higijenu i lijekovima ugroženim građanima u slučaju da zbog poplava budu ugroženi životi građana ili da ne budu u mogućnosti da nabave osnovne životne namirnice.

Izvršioci zadatka: Helikopterski servis Republike Srpske.

Učesnici: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ i RUCZ.

Rok: Po potrebi.

Redovno i blagovremeno putem domova zdravlja i apoteka, stanovništvu u ugroženim područjima, obezbijediti dovoljne količine potrebnih lijekova i medicinskih sredstava za vrijeme trajanja eventualne ugroženosti od poplava. Redovno izvještavati Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite o snabdjevenosti ugroženog stanovništva lijekovima i medicinskim sredstvima da bi Ministarstvo, u slučaju neophodnosti, preduzelo potrebne mjere i aktivnosti iz svoje nadležnosti.

Izvršioci zadatka: Gradski štab, Služba za CZ.

Učesnici: TVJ Trebinje, DVD Lastva, DVD Bjelasica, DVD Jasen-Mosko, DVD Zubci, Dom zdravlja Trebinje, Opšta bolnica Trebinje, GO Crvenog krsta Trebinje, RUCZ RS.

Rok: Po potrebi.

Utvrditi organizaciju, odnosno ugovorom definisati način angažovanja građevinske mehanizacije i radne snage za eventualnu hitnu izradu nasipa radi zaustavljanja širenja poplava. S tim ciljem JU „Vode Srpske“ izradiće spiskove građevinske mehanizacije kojom raspolažu na osnovu zaključenog ugovora za izvođenje radova i nabavku sredstava i opreme prilikom redovne i vanredne odbrane od poplava u RS sa preduzećima koja imaju potrebnu mehanizaciju i opremu za sva poplavna područja prema GOP-u i koja je dodatno potrebna te će ih dostaviti gradonačelniku, koji će izvršiti angažovanje građevinske mehanizacije, u skladu sa svojim ovlašćenjima.

Izvršioci: JU „Vode Srpske“, Grad-Služba CZ.

Učesnici: RUCZ, Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede.

Rok: 01.03.2023.

IV – SPROVOĐENJE MJERA ODGOVORA

U slučaju povećane/neposredne opasnosti od poplava, hitno sazvati sjednicu Štaba za vanredne situacije, kao i proglašenje vanredne situacije na području grada.

Izvršilac zadatka: Komadant štaba.

Učesnici: članovi štaba

Rok: Prema potrebi.

Za vrijeme povećane/neposredne opasnosti od poplava, svakodnevno više puta u toku dana pratiti vodostaj rijeke Trebišnjice i ispuštanje vode na brani Gorica, kao i stanje na drugim kritičnim područjima.

Izvršilac zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Učesnici: ZP „HET“ a.d.

Rok: Prema potrebi.

Za akcije zaštite i spasavanja ljudi i materijalnih dobara od poplava na teritoriji grada Trebinja angažovati materijalno-tehnička sredstva sa kojima raspolažu preduzeća i ustanove čije je sjedište na području grada Trebinja.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Učesnici: ZP „HET“ a.d., TVJ Trebinje, VD „Lastva“, AD „Komunalno“, „Bejat“ DOO, JP „Vodovod“ a.d., „Hercegovina putevi“ a.d., „Pavićević“ DOO, „Siga“ DOO, „Apis“ DOO i druga privredna društva i pravna lica određena Odlukom Gradonačelnika Trebinja (akt Gradonačelnika, broj 11-022-8/14, od 20.02.2014. godine), a koja su obavezna postupati u skladu sa odredbama člana 23. Zakona o zaštiti i spasavanju u vanrednim situacijama.

Rok: Prema potrebi.

Organizacija uzbunjivanja i davanja uputstava za djelovanje u slučaju elementarne nepogode.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“, JU „Vode Srpske“.

Rok: U skladu sa procjenom situacije.

Ljudstvo i mašine raspoređivati prema potrebama.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Rok: Prema potrebi.

Permanentno pratiti mogućnost snabdijevanja stanovništva osnovnim životnim namirnicama i preduzimati pravovremene mjere za dopremanje paketa hrane ugroženom stanovništvu.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Učesnici: GO Crvenog krsta, RUCZ RS.

Rok: U toku elementarne nepogode.

Permanentno pratiti zdravstveno stanje stanovništva na ugroženim područjima, dostavljati potrebne lijekove i sanitetski materijal, u slučaju potrebe, angažovati jedinicu CZ za pružanje prve medicinske pomoći za zbrinjavanje bolesnih.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ.

Učesnici: Savjeti MZ, povjerenici zaštite i spasavanja u MZ, Dom zdravlja, Opšta bolnica, GO Crvenog krsta, Centar za socijalni rad, RUCZ RS.

Rok: U toku elementarne nepogode.

Obezbjeđivanje funkcionisanja veze, bez obzira na vremenske ili bilo kakve druge uslove.

Izvršioci: Privredna društva koja se bave pružanjem telekomunikacionih usluga na području RS, Grad, Služba CZ.

Učesnici: RUCZ, Ministarstvo saobraćaja i veza.

Rok: Trajni zadatak.

U slučaju da poplave budu takvih razmjera da se sa raspoloživim ljudstvom i mehanizacijom ne mogu uspješno realizovati predviđeni zadaci, iznaći mogućnost angažovanja dodatnih snaga i zatražiti pomoć od RUCZ RS.

Izvršilac zadatka: Štab za vanredne situacije.

Učesnici: RUCZ RS.

Rok: U toku elementarne nepogode.

Pravo izmjene rada mašina na terenu predviđenim ovim Planom zadržava Štab za vanredne situacije.

Izvršilac zadatka: Štab za vanredne situacije.

Rok: U toku elementarne nepogode.

Donošenje naredbe o mobilizaciji raspoloživih ljudskih i materijalno-tehničkih kapaciteta grada u slučajevima kada se adekvatan odgovor ne može pružiti sa kapacitetima organa i institucija, čija je to redovna djelatnost.

Izvršilac: Gradonačelnik ili Štab za vanredne situacije.

Učesnici: Članovi Štaba za vanredne situacije.

Rok: U skladu sa planom mobilizacije.

Upućivanje zahtjeva za angažovanje kapaciteta Oružanih snaga Bosne i Hercegovine.

Izvršilac : Vlada Republike Srpske, Republički štab za vanredne situacije ako je aktiviran

Učesnici : Štab za vanredne situacije grada, Republička uprava civilne zaštite, Ministarstvo odbrane i Oružane snage BiH.

Organizacija prihvata operativnih snaga i sredstava međunarodne pomoći, upoznavanje istih sa trenutnom situacijom, angažovanim snagama i sredstvima i dodjela opšteg zadatka.

Izvršioci : Vlada Republike Srpske, Republički štab za vanredne situacije ako je aktiviran

Učesnici : Štab za vanredne situacije grada, Republička uprava civilne zaštite.

Izdavanje naredbe za evakuaciju, organizacija evakuacije i zbrinjavanje ugroženog stanovništva.

Izvršilac zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“.

Učesnici: RUCZ.

Rok: U skladu sa planom evakuacije.

Sprovođenje higijensko-epidemioloških i zdravstvenih mjera zaštite na ugroženom području.

Izvršilac zadatka: Štab za vanredne situacije, Dom zdravlja, JZU Institut za javno zdravstvo.

Učesnici: Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite, Štab za vanredne situacije

Rok: U skladu sa planom evakuacije.

V – SPROVOĐENJE MJERA OPORAVKA

Nakon povlačenja vode iz poplavljenih područja, organizovati dezinfekciju, dezinsekciju i deratizaciju tih područja.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija bezbjednost“

Učesnici: ZP „HET“ AD, TVJ Trebinje, DVD Lastva, DVD Bjelasica, DVD Jasen-Mosko, DVD Zubci, Ronilački klub „Posejdon“, RUCZ RS, JU „Vode Srpske“ - Sektor za oblasni riječni sliv Trebišnjice i drugi subjekti od značaja za zaštitu i spasavanje od poplava navedeni u ovom planu.

Rok: U skladu sa procjenom situacije.

Saniranje posljedica na materijalnim dobrima na kojima je pričinjena šteta.

Izvršioci zadatka: Grad, građani, organi i institucije, privredna društva i druga

pravna lica.

Rok: u skladu sa procjenom situacije.

Procjena štete nastale usljed elementarne nepogode na nivou grada.

Izvršioci zadatka: Štab za vanredne situacije, JU „Ekologija i bezbjednost“.

Učesnici: RUCZ.

Rok: U skladu sa procjenom situacije.

Preduzimanje mjera na sanaciji posljedica i oporavku od elementarne nepogode pružanje pomoći ugroženim sa nivoa grada, u skladu sa mogućnostima.

Izvršioci zadatka: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ, TVJ Trebinje, DVD Lastva, DVD Bjelasica, DVD Jasen-Mosko, DVD Zubci.

Učesnici: Ugroženi subjekti.

Rok: U skladu sa procjenom situacije.

VI – IZVJEŠTAVANJE O SPROVOĐENJU AKTIVNOSTI IZ PLANA

O realizaciji zadataka iz ovog plana izvršioci zadataka dužni su do 15. decembra 2023. godine dostaviti izvještaj Republičkoj upravi civilne zaštite sa prijedlogom mjera za unapređenje plana.

Izvršioci: JU „Ekologija i bezbjednost“ - Služba CZ

VII – ZAVRŠNE ODREDBE

Izvršioci zadataka utvrđeni ovim planom dužni su, u okviru svojih nadležnosti, realizovati i druge zadatke iz domena zaštite i spasavanja od poplava kroz sve faze: preventiva, odgovor i oporavak, a koji će za rezultat imati sprečavanje nastanka ili ublažavanje posljedica elementarne nepogode izazvane poplavom.
Izvršioci zadataka utvrđeni ovim planom dužni su, u okviru vlastitog budžeta i iz ostalih izvora, obezbijediti finansijska sredstva potrebna za njihovu realizaciju.
Plan aktivnosti u pripremi i sprovođenju mjera zaštite i spasavanja od poplava na području grada Trebinja u 2023. godini stupa na snagu danom donošenja.

Gradonačelnik

_____________________________

Mirko Ćurić , dipl. ek.