TREBINJE l Crkva Roždenstva svetog Jovana Krstitelja u Gornjem Hrasnu svjedok je kontinuiteta života, kulture i duhovnosti Srba u ovom dijelu Hercegovine, ali i simbol njihovog stradanja – zbog čega bi bilo važno da se naporima cijele zajednice ovaj hram obnovi.

Ovo je večeras poručeno iz Muzeja Hercegovine, sa predavanja o istoriji crkve u Gornjem Hrasnu, na kojem je javnosti prezentovana i inicijativa Hrašćana da obnove svoj hram, razoren miniranjem u posljednjem ratu.

Mještanin i član inicijativnog odbora za obnovu Dragutin Žarković kazao je da je crkva u Gornjem Hrasnu podignuta i osveštana 1849. godine, na mjestu gdje je ranije bila stara crkva brvnara, prema predanju iz vremena Nemanjića.

Hram je bio i kulturno središte Srba ovog kraja jer je uz njega, napominje Žarković, još 1870. godine otvorena i škola, a nastavu su držali kaluđeri manastira Zavala, da bi oko crkvene zajednice 1902. godine bio formiran i odbor Srpskog kulturnog i prosvjetnog društva „Prosvjeta“.

Srpski narod Gornjeg Hrasna, napuštajući svoja ognjišta, u posljednjem ratu uspio je izbjeći sudbinu koja je zadesila njihove očeve, koji su na Vidovdan 1941. godine, od ustaške ruke, smrt našli u jami Gavranici.

„Cijelo srpsko stanovništvo je izbjeglo 22. na 23. mart 1992. godine, noću, pod jakom artiljerijskom i puščanom paljbom, prema trebinjskoj i ljubinjskoj opštini. Tog proljeća minirana je crkva, zapaljena i škola, a miniran je i spomenik u kojem su mošti svetih hrišćanskih mučenika“, rekao je Žarković.

On ističe da je crkva minirana dva puta, a drugi put čak dvije godine nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma, kada je razoren i njen oltar.

Žarković je istakao da su mještani uspjeli da formiraju crkveni odbor, te zahvaljujući vlastitim prilozima kraju privedu i radove na izgradnji spomen kapele, u kojoj će biti sahranjeni mošti stradalnika u ustaškom zločinu.

„Htjeli smo da animiramo javnost i građane – da krenemo i u obnovu crkve. Sami ne možemo, ali se nadamo podršci šire društvene zajednice, Republike Srpske i Srpske pravoslavne crkve“, kazao je Žarković.

Istraživač pisanog spomeničkog nasljeđa Goran Komar napomenuo je da je crkva u Gornjem Hrasnu sagrađena u krugu starog groblja sa masovnim nadgrobnim spomenicima – stećcima.

„Groblje čuva čak šest srednjovjekovnih ćiriličnih natpisa. Pokazuje i ono, kao i brojna druga groblja, naročito neumsko-stolačkog i ljubinjskog kraja – puni narodnosni kontinuitet i kontinuitet ćiriličke pismenosti istočne Hercegovine“, naglasio je Komar.

On je istakao da je nekropola u Gornjem Hrasnu geografski blizu i pripada istom krugu najznamenitijuh srednjevjekovnih grobalja našeg naroda, među kojima je najpoznatije ono u Radimlji.

„Nadamo se da ćemo ovim putem pokrenuti javnost u Republici Srpskoj i šire da se krene u obnovu crkve u Gornjem Hrasnu“, poručio je Komar.

Organizatori predavanja su Muzej Hercegovine, trebinjski odbori SPKD „Prosvjeta“ i Srpskog udruženja „Ćirilica“ i Društvo za arhive i povjesnicu hercegnovsku Herceg Novi.

R.S.