Kao jedini predstavnik iz RS i BiH, Andrijana Mrkaić Ateljević Profesor doktor na Visokoj školi za turizam i hotelijerstvo Trebinje, učestvovala je krajem maja na Međunarodnoj naučnoj konferenciji Univerziteta za nacionalnu i svjetsku ekonomiju u Sofiji. Među izlagačima iz Srbije, Bugarske, Rumunije, Slovačke, Poljske, Ukrajine, Turske, Grčke, Kine, Kazahstana, SAD – a, Australije, predstavila se novim naučnim radom „Bibliometrijski izvori kao baza za istraživanje održivog turizma u BiH“ i po prvi put izgradila kompozitni indeks održivosti turizma u BiH.
Kako nam je rekla, rad je pisala skoro tri mjeseca, a njegova posebnost, specifičnost i najveći značaj ogledaju se u tome da je inovativnim pristupom, kao budućim modelom za praćenje stanja održivosti turizma u javnim i turističkim ustanovama, dala formulu primjenljivu i u praksi.
„Igrala sam se naukom da vidim da li to mogu i uspjela sam. Kompozitni indeks sadrži tri dimenzije – ekonomsku, socijalnu i ekološku. Prikupljala sam podatke za određeni broj godina za svaki od tri indeksa, koji se kroz adekvatne statističke formule iz različitih veličina moraju svesti na jednu, unificiranu, zbog čega se i radi standardizacija. Od ta tri indeksa uzima se aritmetička sredina koja predstavlja kompozitni indeks održivosti turizma u BiH. Suština je da je ovo inovativan pristup i moguće ga je razraditi kao model za praćenje stanja održivosti turizma jer se primjenljivost i aplikabilnost može naći i u praksi. Dobivši kompozitni indeks, regresionom i korelacionom analizom dovela sam ga u odnos sa brojem turističkih dolazaka i prosječnim noćenjem turista. Pokazalo se da sa porastom turističkih dolazaka kompozitni indeks ne narušava održivost, ostajući najčešće na istom nivou, što se ne može reći po pitanju prosječnog noćenje turista u destinaciji, kada održivost trpi. Na to neprekidno sugerišem - dolasci su jedan parametar, manje bitan za turizam i konstrukciju budućnosti. Mnogo važniji je prosječan broj noćenja, koji je u BiH najviše iznosio oko dva i po noćenja po turisti tokom svih prethodnih godina. Dakle, potrebno je naći model kojim bi se povećao broj noćenja turista kako bismo imali multiplikativnost efekata od turizma“, objašnjava nam još jedan fascinantan i opsežan naučno – istraživački rad.
SARADNJA SA UNIVERZITETOM OD 105 GODINA TRADICIJE
Poziv da učestvuje na ovako značajnoj konferenciji, naročito na Univerzitetu sa tradicijom dugom 105 godina i velikim brojem eminentnih, svjetski priznatih naučnih radnika, uslijedio je od organizatora, „Oikos“ instituta iz BiH, sa kojim njeguje plodnu saradnju kroz niz zajedničkih projekata.
„Poziv su mi uputili krajem prošle godine, a domaćin konferencije bio je Univerzitet za nacionalnu i svjetsku ekonomiju iz BiH, što mi se učinilo kao veoma dobra prilika. Naučni rad je zahtijevao priličan angažman. Dva do tri mjeseca opsežnog istraživanja sa jedne strane, a sa druge prilagoditi sve na engleski jezik, na kojem sam i izlagala da bi naučni rad mogao biti objavljen u časopisu „ECONOMICS Innovative and Economics Research Journal“, koji zahtijeva i tehničku i misaonu svedenost. Kvalitet ovakvih časopisa u Skopus bazi se strogo recenzira, prati se citiranost rada, pregledanost, kvalitet i mnogi drugi parametri. Riječ je o radovima koji moraju sadržavati neke ekonometrijske podatke, posebne metrike, pokazati inovativnost i originalnost, a recenziraju se od strane većeg broja recenzenata sa globalne naučne scene“, kaže nam Andrijana, čiji brojni naučni radovi, ne samo da su odavno u Skopus citatnoj bazi, već su i više puta citirani.
Predstaviti sebe, svoju zemlju, kao i visokoobrazovnu ustanovu na kojoj radi, ističe, bilo je izuzetno iskustvo i velika satisfakcija.
„Suština ovakvih događaja je mogućnost da promovišete svoj naučni rad i date doprinos akademskoj misli. Istovremeno, promovišete i grad i državu iz koje dolazite, ustanovu u kojoj radite, tako da je to veliki doprinos kvalitetu visokog obrazovanja. Smatram da kvalitetan profesor ne može biti bez ovakvog iskustva, prilike da vodite debatu sa ljudima koji imaju i veća dostignuća od vas!“
NA LISTI ZA KONTROLU KVALITETA VISOKOG OBRAZOVANJA
A njenim dostignućima, rekli bismo, ne nazire se kraj, s obzirom da je, uz niz odavno stečenih referenci, ove godine postala i stručnjak za akreditaciju kontrole kvaliteta visokoškolskih ustanova u RS i BiH, konkurišući na zvaničan dopis Agencije za razvoj visokog obrazovanja i osiguranja kvaliteta BiH – Hea, upućenog svim visokobrazovnim ustanovama. Ispunivši strogu konkursnu proceduru, Agencija ju je uvrstila u listu stručnjaka. Stavljanjem sebe na listu za akreditaciju, iznova je istakla i ustanovu u kojoj radi.
„Dosljedno pratim moralna načela i posao ljudski obavljam, uz stalni napredak i uključivanje u akademsku mobilnost, koja se i ocjenjuje kroz akreditaciju, a koju sama gradim. Upravo zahvaljujući toj mobilnosti, Agencija me i uvrstila u listu stručnjaka, a uz moje ime, zvanje i oblast kojom se bavim, stoji i moja matična ustanova. Sticanje zvanja stručnjaka za akreditaciju za mene predstavlja važan profesionalni iskorak, ali i ličnu potvrdu posvećenosti unapređenju kvaliteta visokog obrazovanja“, naglašava profesor doktor Andrijana Mrkaić Ateljević.
Zahvaljujući akreditaciji ubuduće može biti član komisija za akreditaciju drugih ustanova ili fakulteta iz njene oblasti u RS i BiH.
„Konkurs za akreditaciju svim fakultetima dostavljen je krajem 2024. godine, a zahtijevao je ispunjenje određenih kriterijuma: veliki broj naučnih radova, njihov kvalitet, gdje su objavljeni, citiranost, akademsku mobilnost, konferencije. U februaru mi je javljeno da sam prošla i uslijedile se dvije teorijske obuke – upoznavanje sa zakonskim okvirima, sa fokusom na Zakon o visokom obrazovanju RS i BiH te upoznavanje sa stručnom terminologijom i dosadašnjom praksom iz akreditovanja. Proces akreditovanja podrazumijeva kontrolu kvaliteta visokobrazovnih ustanova, privatnih i državnih, i univerziteta i fakulteta pojedinačno, a za rezltat imamo: akreditaciju visokoškolskih ustanova i akreditaciju studijskih programa, pri čemu postajemo stručnjaci i za jedno i drugo. Akreditacija obuhvata 10 kriterijuma i veliki broj podkriterijuma, a obavlja se na jeziku na kojem se izvodi nastava. Praktičnu obuku obavila sam u Sarajevu sredinom maja, a kroz različite simulacione vježbe, pored ostalog, praćena je i naša sposobnost da vladamo situacijom“.
Proces akreditacije odvija se u saradnji resornog ministarstva za visoko obrazovanje sa Agencijom Hea, na čiji prijedlog se i formira lista stručnjaka Komisije za akreditaciju neke visokoškolske ustanove.
„Sve je transparentno i ne postoji mogućnost uticaja na komisiju, a akreditacije se dodjeljuju na pet godina, nakon čega je visokoškolska ustanova dužna da pokrene reakreditaciju, odnosno ispravi eventualne primjedbe po osnovu 10 glavnih kriterijuma. Ocjene su opisne i osim akreditovanja ustanove, ishodi mogu biti i upućivanje pisma očekivanja na period od jedne do dvije godine da bi se ispravili nedostaci, te rješenje o odbijanju akreditacije, ako je više od polovine kriterijuma ocijenjeno kao neispunjeni ili djelimično ispunjeni“.
Pored podizanja kvaliteta visokog obrazovanja na što viši nivo, cilj akreditovanja, napominje, je i obezbjeđenje akademske i mobilnosti studenata, njihova uključenost u izbor tijela na fakultetima, rezultati studenata nakon sticanja diplome, kao i kreiranje novih studijskih programa fakulteta u saradnji sa potrebama tržišta rada.
