Dušanka Babić
Kao i većina tradicija kojima se grad danas ponosi, i ova je utemeljena u vremenu i okolnostima kada je samo entuzijazma bilo napretek, a svega ostalog u ozbiljnoj oskudici.
Muzička škola u Trebinju osnovana je odlukom Narodnog odbora trebinjskog sreza godine 1954. U vrijeme kada se još s mukom nosio teret posljeratne nemaštine. U sredini sa odveć skromnim postignućima na polju prosvjete i kulture. U gradu koji tek dobija osnovne komunalne funkcije i savremenije urbane obrise. U godinama kad se prosvjetna zajednica „otimala“ za svaki kvadrat, makar improvizovanog školskog prostora jer ga nije bilo ni za obavezno obrazovanje. U hroničnoj oskudici svakog iole kvalifikovanog nastavnog kadra, instrumenata i druge najosnovnije opreme za rad...
Nisu zahtjevi hronologije jedini razlog što priču o trebinjskoj muzičkoj školi, povodom značajnog jubileja - sa aktuelnom direktoricom ustanove Dušankom Babić - krećemo od njenih davnih početaka. Važno je i da se opomenemo kako značajne tradicije ne nastaju same od sebe. Da u začetku svake stoji muka i improvizacija – ali i hrabrost i neka vizionarska istrajnost pojedinaca, koji pred teškoćama nisu uzmicali. I koja se od utemeljivača prenosila na sve naredne generacije da i oni prebrode svoje i istraju na povjerenom im zadatku - muzičkog „opismenjavanja“ najmlađih sugrađana.
O ljudima koji su kroz sve ove decenije gradili tradiciju muzičke škole u Trebinju ovdje ne možemo naširoko. Njihova imena i uloge, srećom, upamtila je monografija škole, a i direktorica Babić se potrudila da javnost na njih podsjeti i tako im iskaže zahvalnost – na nedavnom „Koncertu sjećanja“ na sve nekadašnje nastavnike, tek jednom u nizu iz svečarskog programa koji škola priređuje u susret jubileju.
KROZ ISTORIJU, NESIGURNIM KORAKOM
Sa našom sagovornicom složićemo se odmah da je uprkos nenaklonjenim okolnostima - i u ovoj priči trijumfovala volja ljudi. U prvom redu, onih koji su imali osjećaj za umjetnost, vjeru u njenu moć da osmisli i oplemeni život čovjeka. Viziju da grad bez razvijenih prosvjetnih i ustanova kulture - i nije pravi grad.
Takođe, ne možemo se oteti utisku da su možda i ključnu ulogu u ovoj priči, i na početku a i godinama kasnije, imali ljudi sa strane, iz većih sredina i sa razvijenijim kulturnim navikama i potrebama, a koji su u godinama socijalističke izgradnje ili kao kadrovci ovdašnjeg vojnog garnizona sa porodicama dolazili na službovanje u Trebinje.
„U to vrijeme u Trebinje su dolazili stručnjaci iz svih krajeva Jugoslavije sa svojim porodicama - i mislim da je inicijativa upravo došla iz tog kruga ljudi. Škola je privremeno bila smještena u zgradu bivšeg 'Gajreta' u centru grada. Formirana su tri odsjeka - klavir, violina i violončelo. U svim svojim elementima škola je bila lokalnog karaktera. Dakle, samo je grad finansirao. O njenom osnivanju nije se izjasnio nijedan nadležni republički organ. Osnovana je i sve vrijeme opstajala samo zahvaljujući volji ljudi da imaju muzički školu. Nastavnica klavira Nadežda Popović imenovana je za prvu upravnicu škole. Jerka Sigmund je bila nastavnica solfeđa i klavira, a Ante Karan - tada kapelnik vojne muzike u trebinjskom garnizonu JNA - angažovan je za nastavnika solfeđa i violončela. Nešto kasnije za honorarnog nastavnika primljena je i Zorka Ristić a za violinu Eduard Ot. Njegova praunuka sada ide u našu školu...“, kaže direktorica Babić.
Škola je tako, nesigurnim korakom krenula da ispisuje vlastitu istoriju. Sve do 1973. godine biće van sistema prosvjetnih ustanova Republike jer prema tadašnjim standardima neće ispunjavati uslove za rad u pogledu adekvatnog prostora, dovoljnog broja odsjeka i stalnog nastavnog kadra. Biće samo trebinjska - o njoj će se starati lokalna uprava i privredne organizacije grada.
I odsjeci su formirani i opstajali ponajviše u zavisnosti od raspoloživog nastavnog kadra. Tih godina profesori muzike su dolazili i odlazili, ali će neki i trajno svoj život vezati za Trebinje i ovdašnje prosvjetne i ustanove kulture - poput Miodraga Miša Stanisavljevića ili Spomenke Likić, koji u trebinjsku muzičku školu dolaze 1961. godine...
„Školske 1957/58. biće formiran i duvački odsjek - flaute, klarineta i trube, ali on već 1961. prestaje sa radom - odlaskom vojnih muzičara iz trebinjskog garnizona. Problem je što je taj školovani kadar uvijek bio deficitaran i u većim centrima, a pogotovu u manjim mjestima. U 1957. škola se iz 'Gajreta' seli u zgradu Mejtefa u Starom gradu, gdje je koristila tri učionice. I to je bilo malo, pa će Spomenka Likić u svojim sjećanjima zapisati da je po dolasku u Trebinje, pa naredne tri godine časove držala u iznajmljenoj sobi u kući Omerćajića. Stalno je tih godina bila borba da se školi obezbijedi prostor i kadar, ali i finansije za njen rad“, kaže Babićeva.
Nastavnički savjet 1973. godine: Ružica Sliško, Đorđo Kavalijeri, Stojanka Gudelj, Spomenka Likić, Stefanin Brčić, Georgina Šotra i Miodrag-Mišo Stanisavljević
Doći će i bolja vremena za školu. Godine 1967 - upravo u direktorskom mandatu Spomenke Likić - škola je dobila novi i veći prostor u Policama, gdje će ostati naredne četiri decenije. Otvaraju se i novi odsjeci – za harmoniku i gitaru.
„U Policama su već postojale učionice, bili su bolji uslovi za rad - posebno za individualnu nastavu, što je u muzici veoma važno. Znatno se povećao i broj učenika. Već od tada taj broj će se kretati od 160 do 190. Otvaraju se nove mogućnosti i kada je u pitanju angažovanje stručnog kadra jer će u Spomenkino vrijeme biti uspostavljena kvalitetna saradnja sa Dubrovnikom, gdje je tada postojala i srednja muzička škola“.
Zabilježićemo ovdje i godine '68. i '69. kada u školi počinju da rade prvi njeni nekadašnji učenici - Stojanka Gudelj i Georgina Šotra. U narednim godinama i decenijama, kao nastavni kadar, školi će se vraćati brojni njeni đaci – Božidar Vučur, Zulejha Begeta, Adnan Zubčević, Milana Đedović, Vedrana Fazlinović, Vesna Milojević, Danica Kurtović...
Nastavnici i učenici završnog razreda školske 1990-91.
U nevremenu rata škola opet proživljava teške trenutke, ali ne prestaje sa radom. Osipanje nastavnog kadra nadoknađivalo se angažovanjem nastavnika muzičkog obrazovanja i muzičkih pedagoga iz osnovnih škola i ustanova kulture.
Muzička škola 2008. godine useljava u adaptiranu zgradu u krugu bivše kasarne. Naredna 2009. najznačajnija je godina u njenoj skorijoj istoriji - u okviru ustanove, uz osnovnu, formira se i srednja muzička škola, koja je i danas jedina na području istočne Hercegovine.
OD OSNOVA MUZIKE DO PRIPREME ZA PROFESIJU
Od te 2009. godine Muzička škola Trebinje registrovana je kao javna ustanova koja obavlja djelatnost osnovnog i srednjeg muzičkog obrazovanja i vaspitanja.
Direktorica Babić podsjeća da osnovna muzička škola danas obrazuje đake na sedam odsjeka - za harmoniku, klavir, gitaru, flautu, violu, violinu i violončelo. Trenutno je pohađa 247 učenika.
Ona pruža samo bazično muzičko obrazovanje, dok je srednja škola poseban izazov i za muzičke pedagoge i za učenike – ona je svojevrsna priprema mladih koji su već na korak od muzike kao profesije, njen program je mnogo zahtjevniji, traži više i rada i talenta.
Maturanti 2022-2023.
„Tu se učenici praktično već opredjeljuju za buduće zanimanje. Srednja škola i u izvođačkom smislu donosi viši nivo i kvalitet. Time su se stekli uslovi da se i našem gradu predstavimo kvalitenijim nastupima i ozbiljnijim programima. Pogotovu naši talentovaniji i vredniji učenici koji sviraju čak i programe akademije. Srednju školu pohađaju i učenici iz drugih gradova Hercegovine“, napominje Dušanka Babić.
Srednja škola trenutno ima 37 učenika na dva odsjeka – instrumentalnom i teoretskom. Ambiciozniji učenici paralelno pohađaju i gimnaziju.
Da učenici trebinjske Muzičke škole, i osnovci i srednjoškolci, u izvođaštvu nimalo ne zaostaju za svojim vršnjacima iz drugih i većih sredina - svjedoče izvanredni rezultati koje iz godine u godinu postižu na republičkim ili internacionalnim takmičenjima.
Svaka nagrada bila je i obaveza više za upravu – da školi obezbijedi kvalitetnije instrumente. Dušanka Babić ističe da je u svim prethodnim godinama od kada je na čelu škole bila posebno posvećena toj obavezi.
IZ „FIĆE“ U „MERCEDES“
„Nismo mogli da idemo na neka internacionalna takmičenja sa instrumentima koji nisu adekvatni. Dobrog izvođaštva nema na lošem instrumentu. Jednom prilikom su nam na takmičenju u Beogradu, vrsni pedagozi, rekli – kad ćete vi Trebinjci iz fiće konačno preći u mercedes. Sa ponosom možemo reći da smo uspjeli.
Kvalitetni izvođački instrumenti nisu jeftini - ali se, uz poneki ušteđeni „đački dinar“, škola uvijek mogla osloniti na pomoć i lokalne uprave i trebinjske privrede.
Prva nagrada na republičkom takmičenju - klavirski duo Danica Petrović i Leona Ot
Tako da sada škola ima pet novih klavira: koncertnu 'Jamahu', dva polukoncertna 'Fojriha' i 'Jamaha' pijanino, dok je peti - koncertni 'Stenvej end sans', kupljen donacijom Grada i Elektroprivrede RS, otvorio vrata za gostovanja muzičarima svjetskog renomea. To je zaista investicija za budućnost.
Odsjek harmonike smo, takođe, opremili sa devet koncertnih harmonika 'Piđini' i 'Bugari'. Tu su i nove koncertne gitare, violine, violončela, viole i flaute. Svi odsjeci naše škole danas imaju najkvalitetnije instrumente, kojim naši učenici mogu dostojno da se predstave bilo gdje da nastupaju“, kaže naša sagovornica.
Ni sa nastavnim kadrom danas uglavnom nema problema. Mnogi bivši đaci, nakon završene akademije, požele da se vrate u svoj grad i svoju školu.
Interesovanje najmlađih za muzičku školu, što je najvažnije, nikad nije bilo veće. Muzička škola, napominje naša sagovornica, godišnje upiše 35 do 40 učenika u pripremni razred. Ove godine je za upis u prvi razred srednje muzičke škole zainteresovanost iskazalo 11 učenika.
Nastavni kadar - koncert profesora u okviru proslave jubileja škole - s lijeva na desno, prvi red: Milisav Sukonjica, Jelena Glušac, Nikolina Čolović, Dušanka Babić, Olga Bodrušić, Jana Todorović, Ilda Pantić; drugi red: Maja Petijević, Ivana Pešić, Lana Perović, Vanja Albijanić, Nikola Simović, Stefan Škorić, Milica Manigoda, Nenad Višnjić
Nada se da će u perspektivi biti stvoreni uslovi i za otvaranje novih odsjeka. I ranije su preduzimali napore u tom pravcu, ali dovoljnog interesovanja za otvaranje novih odsjeka za sada nema.
Ako ima nešto što školi trenutno nedostaje – to je još prostora. Treći sprat zgrade u kojoj se škola nalazi, sticajem okolnosti, dodijeljen je drugoj obrazovnoj ustanovi, a njime bi riješili i taj problem.
„Taj dodatni prostor bi nam jako puno značio, kako za lakše organizovanje nastave, tako i za mogućnost da učenici imaju učionice za vježbanje u školi, naročito kada su u pitanju kamerni ansambli“, kaže direktorica Babić.
USTANOVA KULTURE
Još nešto Muzičku školu čini drugačijom u odnosu na druge obrazovne ustanove. Muzička škola nije zatvorena u učionici, svedena samo na vaspitno-obrazovni rad. Okrenuta je i gradu, javnim pozornicama kulture na kojima je iz godine u godinu sve više prisutna. Na ovaj način, rekli bismo, Trebinju uzvraća za višedecenijsko staranje da opstane i izraste u ustanovu kakva je danas. Trebinjska Muzička škola odavno je već nezaobilazan akter ovdašnjeg kulturnog života.
Babićeva podsjeća da njihovi učenici i profesori redovno učestvuju u svim značajnim manifestacijama u gradu, ali i šire – te da uvijek imaju da ponude kvalitetan program.
U SUSRET JUBILEJU
Veče vokalno-instrumentalne muzike posvećeno Rahmanjinovu
U godini kada slavi sedamdeseti rođendan, Muzička škola Trebinje priredila je za sugrađane Međunarodni festival muzike - sa bogatim i raznovrsnim koncertnim programom.
Festival naslovljen „U susret jubileju (70 godina)“ počeo je „Koncertom sjećanja“ koji su učenici i profesori posvetili svim preminulim nastavnicima škole od njenog osnivanja.
Priređeno je i veče vokalno-instrumentalne muzike posvećeno Sergeju Vasiljeviču Rahmanjinovu, na kojoj su nastupili umjetnici iz Crne Gore i Rusije - Sara Vujošević-Jovanović (sopran), Dimitrije Grinih (bariton), Tanja Bogdanović (violina) i Anja Abramović Vujović (klavir).
Uslijedio je i solistički koncert Dragana Jelačića (harmonika), nekadašnjeg učenika Muzičke škole „Trebinje“, koji je muzičko usavršavanje nastavio na Filološko-umetničkom fakultetu Univerziteta u Kragujevcu, gdje danas kraju privodi master studije.
Koncert Lizavete Bormotove na trebinjskom "Stenveju"
Trebinjci su imali priliku da uživaju i u koncertu pijanistkinje izuzetne biografije - Lizavete Bormotove, koja je na trebinjskom „Stenveju“ izvela djela Betovena i Debisija.
Priređen je i koncert profesora Muzičke škole, a potom su se koncertom predstavili i njeni učenici, nagrađeni na takmičenjima.
Završni svečani koncert „U susret jubileju“ je 18. maja /večeras od 19 časova/ u Kulturnom centru.
Kada je ugledna pijanistkinja iz Njujorka Tatjana Ranković tražila mjesto za svoj internacionalni muzički festival i akademiju „Music&More Summerfest“ nisu njenu naklonost „kupile“ samo ljepote jednog „čarobnog gradića“ u Hercegovini. Tu je bila i ispružena ruka saradnje iz muzičke škole u tom gradu, jaka volja i želja da ova priča uspije i da se studentima i profesorima koji dolaze sa svih strana svijeta ovdje ponude najbolji uslovi.
Već smo rekli da misija muzičkog pedagoga ne završava u učionici...
„Drago mi je da se u Trebinju čuje i kvalitetna klasična muzika. Ima zaista i u drugim muzičkim žanrovima kvalitetne muzike, ali je svemu temelj – klasična muzika i muzička pismenost. Ona je važna kao što ni jezika nema bez pismenosti. Oni koji su muzički pismeni sve što čuju oko sebe drugačije doživljajaju“, ističe Babićeva.
U maju prošle godine, u saradnji sa udruženjem „Orgelpunkt“ i uz podršku drugih ustanova kulture u gradu, Muzička škola je organizovala i prvo Međunarodno pijanističko takmičenje „Trebinje klasik“. Iskustva su bila izuzetna – prijavilo se preko 160 učenika i studenata muzičkih škola i akademija iz regiona! Želja im je da „Trebinje klasik“ zaživi kao još jedna ovdašnja festivalska tradicija, koja bi se održavala godišnje ili bijenalno.
"Koncert sjećanja" - Anastasija Žulović i prof. Nikola Simović
Kad smo kod neispunjenih želja, naša sagovornica će za kraj podijeliti sa nama još jednu...
„Naš 'Stenvej' mora dobiti i svoju kocertnu dvoranu! 'Stenvej' ne služi samo za potrebe škole, već je kupljen za kulturne potrebe grada i koncertnu djelatnost koja se organizuje u Trebinju. On je trenutno smješten u Kulturnom centru, ali je njegovo pravo mjesto - u koncertnoj sali. Nadam se da će grad za to imati sluha, kao što je pokazao da ga ima kada je i kupljen ovakav instrument...“
