Drugog festivalskog dana je u kino-sali Kulturnog centra Trebinje promovisana knjiga „Pozorišni život Zemuna – uticaj na pozorišni život Srba“ autora profesora Milovana Zdravkovića, koji je, kako je pojasnio dr Zoran Đerić, prikazao svojevrsnu istoriju pozorišta, ne samo Zemuna nego i Srba, s kraja 19. vijeka.
„Ova knjiga je dragocjena, ima jako mnogo važnih podataka, a bazirana je na postojećoj pozorišnoj literaturi, posebno o gradu Zemunu, ali isto tako i o pozorišnom životu Srbije, Vojvodine i nekih drugih dijelova koji se oslanjaju na Zemun, prije svega Nijemaca, jer su tamo jedno vrijeme gostovali njemački glumci dok je ovaj grad pripadao Austrougarskom carstvu“, rekao je Đerić, posebno apostrofirajući podatke o tome koliko je Zemun pomogao da se ideja o pozorištu širi i njeguje pozorišna umjetnost kod Srba.
Navodeći da su se objavljivale i drame i druge knjige pojedinih autora koji su iz Zemuna ili su u njemu provodili neko vrijeme, on je kazao da su ugledni trgovci iz Zemuna čak finansirali objavljivanje tih knjiga, ali i u samo pozorište i postavljanje predstava.
Napominjući i to da je Zdravkovićeva knjiga dobro napisana, naučno zasnovana i podijeljena u poglavlja, Đerić dodaje da ona jasno razgraničava i različite periode u pozorišnom životu Zemuna.
„Tu je, naravno, i jako važan uticaj na Srpsko narodno pozorište iz Novog Sada, budući da su glumci dolazili u Zemun, poslije odlazili u Beograd i u Narodnom pozorištu nastavljali karijeru. Sa druge strane, u Zemunu je postojalo i Srpsko dobrovoljačko društvo, koje je bilo bazirano upravo na pozorištu i oni su pratili program toga društva sve do 1910. godine, kada se društvo ugasilo“, nastavlja dalje Đerić, istakavši da se ova knjiga i bavi periodom kraja 19. do početka 20. vijeka, pa bi se mogao očekivati i njen nastavak.
Sam autor, profesor Milovan Zdravković dodaje da je u razvijenom Zemunu, na raskršću puteva, bilo dosta razvijeno građansko društvo koje je najpogodnije za kulturu, pa samim tim i za pozorište.
„Po istom modelu kako su se formirala pozorišta po Evropi, tako su se formirala pozorišta i u Vojvodini, naravno i u Zemunu, kroz koji je išao uticaj dolje na Srbe u Turskoj carevini, pa čak do Dubrovnika, do Cetinja i naravno po Srbiji - Knjaževsko srpski teatar u Kragujevcu, koji je osnovao Miloš Obrenović i sačinjavali ga Joakim Vujić, Jozef Šlezinger i drugi, pa se to tako povezivalo i živjelo do Niša, Loznice, Požarevca i gore od Zagreba i Temišvara, pa čak do njemačih gradova, gdje su se naši školovali“, objasnio je Zdravković.
Navodeći dalje da su se Srbi koji su se školovali po evropskim metropolama angažovali u tamošnjem kulturnom životu, on je kazao da su dio te kulture prenosili kod nas i to je ostavilo traga u vremenu potkraj 19. i početkom 20. vijeka, o čemu bi, kako i sam kaže, mogao nastaviti i dalje istraživati.
„Ja sam dobar dio obradio, poput scene Narodnog pozorišta u Zemunu, Radomir Putnik je obradio Festival monodrame i pantomime, vrlo značajan festival, Igor Bojović je obradio zemunsko dječije pozorište „Pinokio“, ima tu materijala da se radi, mnoge krajeve treba još obraditi, ali bi tu trebao jedan tim, jer nije baš jednostavno“, kazao je na kraju Milovanović.
