Vijest da je Marina Milićević, docent na Fakultetu za proizvodnju i menadžment, dobitnik prestižne nagrade Matematičkog instituta Srpske akademije nauka i umetnosti, za jedan od najboljih doktorata odbranjenih u 2020. godini, obradovala je akademsku zajednicu Trebinja i Republike Srpske.

dr Marina Milićević.jpg (166 KB)

Marina Milićević je rođena u Sarajevu 1987. godine kao Marina Zirojević. Osnovno i srednje obrazovanje završila je u Gacku. U Trebinje je stigla 2005. godine kada je upisala Fakultet za proizvodnju i menadžment.

„Ni slutila nisam da ću tom odlukom otvoriti sebi mnoga vrata, upoznati životnog saputnika, steći prijateljstva za cijeli život, naići na mnoge plemenite ljude i postati dio radnog kolektiva fakulteta. Tokom studija imala sam priliku učiti od eminentnih profesora, a stečeno znanje na osnovnim studijama dobro me je pripremilo za nastavak školovanja. Fakultet sam završila 2010. godine i iste godine kao student sa najvećim prosjekom ocjena počela da radim na Fakultetu, najprije kao pripravnik, a naredne godine i kao asistent“ – evocira uspomene dr Marina Milićević i tihim glasom nastavlja:

„Uporedo sa zaposlenjem na fakultetu, upisala sam i magistarske studije iz primijenjene matematike na Filozofskom fakultetu na Palama. Magistarski rad iz oblasti teorije grafova pod nazivom 'Problem karakterizacije grupe automorfizama grafa' odbranila sam 2015. godine. Teorija grafova je oblast matematike koja je veliku primjenu našla u informatici, najviše zahvaljujući činjenici da su grafovi veoma pogodni za opis modela i struktura podataka. Ovako savremena tema magistarskog rada učinila mi je istraživanja zanimljivim i omogućila da već tokom magistarskih studija objavim naučne radove u značajnim časopisima“.

Akademska ljestvica nagrađene Marine počela je na Fakultetu za proizvodnju i menadžment 2011. godine kada je izabrana u zvanje asistenta. Četiri godine poslije izabrana je u zvanje višeg asistenta, a u aprilu ove godine izabrana je u zvanje docenta za užu naučnu oblast računarske nauke.

sa suprugom Sinišom na odbrani doktorske disertacije.jpg (146 KB)

Sa suprugom Sinišom na odbrani doktorske disertacije

„Tokom desetogodišnjeg rada na fakultetu izvodim auditorne vježbe iz matematike i laboratorijske vježbe iz računarske grupe predmeta. Spoj primijenjene matematike i računarskih nauka veoma je koristan i primjenjiv, posebno za studente tehničkih fakulteta, a multidisciplinarnost ovakvog tipa je nešto što je trend u svijetu. Međutim, rad na visokoškolskoj ustanovi nikako ne podrazumijeva samo nastavni proces. Značajan dio rada je i naučno-istraživački rad, što podrazumijeva stalno napredovanje, objavljivanje radova u domaćim i stranim časopisima, učešće na konferencijama, pisanje i realizaciju naučnih projekata i slično“ – dodaje dr Milićević, čiju je prvu deceniju rada na fakultetu obilježila saradnja sa kolegama u organizovanju više naučnih konferencija i pripremi brojnih zbornika radova.

Doktorske studije na studijskom programu Matematika u tehnici na Fakultetu tehničkih nauka iz Novog Sada, Marina Milićević je upisala 2016. godine. Položivši sve predmete koji su predviđeni nastavnim planom i programom, 2018. godine joj je odobrena tema disertacije 'Formalni sistemi za dokazivanje teorema incidencije'. Tokom izrade doktorske disertacije objavila je brojne naučne radove u više međunarodno priznatih časopisa sa SCI liste. Takođe, tokom izrade disertacije, imala je priliku da svoja istraživanja predstavi na međunarodnim konferencijima.

„Mentori disertacije bili su dr Đorđe Baralić i dr Zoran Petrić. Disertacija je izrazito multidisciplinarna - pokriva oblasti koje uključuju matematičku logiku (teorija dokaza, automatsko dokazivanje teorema), kombinatornu topologiju (simplicijalni kompleksi, triangulisane površi), projektivnu geometriju (klasične teoreme incidencije). Pored toga, intenzivno su korišćeni programski paketi: geometrijsko-dinamički softver Cinderella, paket MATLAB kao i danas veoma popularni dokazivači teorema Isabelle i Coq. U disertaciji sam razvila novi formalni sistem za dokazivanje teorema incidencije u projektivnoj geometiji. Teoreme incidencije u projektivnoj geometriji su tvrdnje koje uključuju samo tačke i prave, a jedina relacija među ovim objektima je relacija incidencije. Sam motiv za istraživanje koje je sprovedeno tokom izrade disertacije iznikao je iz rezultata njemačkog naučnika Jurgena Rihtera-Geberta i njegovih koautora. U njihovim radovima dat je, između ostalih i Čeva/Menelaj metod za dokazivanje teorema incidencije u projektivnoj geometriji. Zadatak koji je postavljen pred disertaciju jeste formalizacija ove metode Rihter-Geberta. Ova formalizacija izvedena je uspostavljenjem jednostranog sekventnog sistema za dokazivanje teorema incidencije u kojem su atomske formule date u obliku šestorki tačaka. Atomska formula sistema, koji sam nazvala Menelajev sistem, označava da data šestorka tačaka formira Menelajevu konfiguraciju, pri čemu prve tri tačke iz šestorke označavaju tjemena trougla, a poslednje tri tačke su kolinearne tačke sa Menelajeve prave. Gore pomenuta formalizacija izvedena je korištenjem simplicijalne homologije. Na ovaj način u igru je uvedena i topološka aparatura, a dalje sam, korištenjem topoloških znanja o simplicijalnim kompleksima koji su u temelju ovog formalnog sistema, u MATLAB-u implementirala procedure za provjeru da li je neki skup šestorki kompleks čija je geometrijska realizacija zatvorena, orijentisana površ. U disertaciji sam uvela i znatan broj rezultata incidencije kroz primjere iščitavanja rezultata incidencije iz sekvenata sistema“ – pojašnjava nam srž svoje disertacije dr Marina Milićević.

Kada je doktorirala, a bilo je to krajem oktobra 2020. godine, Marina Milićević, nije ni slutila da će njena doktorska disertacija biti nagrađena kao jedna od najboljih, ali iskreno priznaje da je srećna što se još uvijek vrednuje trud, rad i znanje.

„Sada, kada je ova faza u mom naučnom životu uspješno završena i uprkos tome što se za naučnog radnika istraživanje nikako ne završava odbranom doktorske disertacije, otvorilo se prostora za mnoge stvari za koje u prethodnom periodu nisam imala vremena. U prvom redu tu je porodica, ali i neki drugi projekti koji su, usled rada na doktoratu bili zapostavljeni“ – skromno dodaje Marina i ističe da iza svakog doktorata stoji ogroman trud i nesebična posvećenost te da i pored najveće volje i upornosti bez pomoći i podrške najbližih ova doktorska disertacija ne bi bila to što jeste.

Zato ogromnu zahvalnost duguje porodici, kolegama sa Fakulteta za proizvodnju i menadžment, koji su, kako reče, svojom pažnjom, razumijevanjem i sitnicama utkali dio sebe u uspješan završetak njene teze.

„Takođe, tokom skoro tri decenije svoga postojanja, Fakultet njeguje mlade kadrove, pa tako ni institucionalna podrška nije izostala. Važno je spomenuti i Ministarstvo za naučno-tehnološki razvoj, visoko obrazovanje i informaciono društvo u Vladi RS, koje svake godine raspisuje konkurs za sufinansiranje izrade doktorske disertacije i tako pomogne prilikom troškova školovanja. Veliku podršku dobila sam od svojih mentora - dr Zorana Petrića i dr Đorđa Baralića“.

 Ne krije Marina u našem razgovoru da joj nagrada Matematičkog instituta SANU za najbolju odbranjenu doktorsku disertaciju iz oblasti matematike mnogo znači.

„Nagrada je došla u trenutku kada su se emocije i euforija oko završenog i odbranjenog doktorata malo slegle. Za trenutak me vratila u dane neprestanog rada na disertaciji i podsjetila da se svaki častan trud i rad isplati. Čast mi je što je disertacije ocjenjivala komisija sačinjena od eminentnih profesora i što su u mom radu prepoznali kvalitet. To me inspiriše da u istom duhu i istim tempom nastavim i dalje, ne samo na poslovnom i naučnom planu, nego i na ličnom i porodičnom“ – zaključila je naš razgovor Hercegovka koja je dokazala da znanje uvijek ispliva na površinu.