01.jpg (305 KB)

Rudistni krečnjak

Via Dinarica (Via Dinarika) je latinski naziv za Dinarski put, splet prometnica koji je u vremenu trajanja vlasti Rimskog carstva na ovim područjima vodio kroz planinski lanac Dinarida dalje na sjever i istok.

Danas Via Dinarica predstavlja turističko-rekreativni projekt, sistem ugavnom ruralnih staza uzduž Dinarida. Na području Trebinja, dio projekta pod nazivom 'Plava staza' vodi od naselja Geljev Most uzbrdo, pa kroz selo Rapti prema selu Turmenti i dalje na istok do planine Orjen.

Austro-Ugarske tvrđave na ovom području uključene su u projekt i na raskršću za tvrđave Strač i Golo brdo postavljena je fina informativna tabla.

Via Dinarica je za rekreativce, izletnike i one koji vole šetnju kroz sunčanu, krševitu i nezagađenu prirodu. Ponekad se mogu sresti strani turisti koji uz pratnju lokalnih vodiča šetaju ovom stazom.  

KREČNJACI SA FOSILIMA ŠKOLJKAŠA

Via Dinarica je bila pristupna staza okolnim brdima po kojim su ranije traženi fosili i gdje je nađeno nekoliko manjih lokaliteta. Nedavno su pronađena još dva lokaliteta, jedan veći izuzetno bogat fosilima izumrlih školjkaša rudista i jedan mali sa fosilima izumrlih ostriga hondrodonti.

Fosili rudista su u tzv. rudistnim krečnjacima, u stijenama i kamenju na površini i ukopani u tlo i starosti su oko 92 miliona godina. Fosili ostriga unutar hondrodontnih krečnjaka su malo stariji.

Ovdje fosila rudista ima mnogo pa bi se na dionici iz Trebinja do Turmenta staza Via Dinarica mogla zvati i Via Fosilica.

RUDISTI - NAJBROJNIJI FOSILI TREBINJSKOG PODRUČJA

Rudista su životinjski red školjkaša koji su življeli u brojnim vrstama od kraja perioda jure prije 160 miliona godina, do kraja perioda krede prije 66 miliona godina kada su izumrli zajedno sa dinosaurima.

02.jpg (272 KB)

Rudist radiolit

Iako su tokom 100 miliona godina mijenjali svoj oblik, najčešće su bili obrnutog kupastog (konusnog) oblika ili oblika roga ili kao korneti. Bili su vertikalno učvršćeni na morskom dnu, a na vrhu obrnute kupe (šireg dijela) nalazio se poklopac koji se otvarao da bi životinja prikupljala hranjive sastojke koje su morske struje donosile.

Veličina različitih vrsta odraslih rudista se kretala od nekoliko centimetara do više od pola metra.

Rudisti su bili najvažniji graditelji podmorskih grebena tokom perioda krede kada su rudisti bili toliko uspješni da su potisnuli korale iz mnogih tropskih sredina, uključujući dijelove današnjeg šireg područja Mediterana.   

Njihov uspjeh kao graditelja grebena bio je posljedica ekstremnog prirodnog okruženja u kredi. Tokom ovog perioda tropska mora su bila 6°S do 14°S toplija nego danas, a takođe i više slana, i iako je ovo bilo pogodno okruženje za rudiste, nije bilo gostoljubivo za korale i druge savremene graditelje podmorskih grebena.

Dijelovi drevnih rudustnih grebena mogu se danas pronaći na površini brda na području Trebinja u sedimentima (stijenama) taloženim u plitkomorskoj sredini početkom epohe kasne krede tokom doba turona. Tada se na ovom području nalazio zapadni dio drevnog okeana Tetis, odnosno unutrašnje suptropsko more sa arhipelagom brojnih ostrva.

Fosili rudista se najčešće mogu pronaći u sedimentima taloženim sredinom doba turona prije oko 92 miliona godina gdje su u krečnjačkim stijenama njihovi fosili izuzetno brojni. Ovi ostaci drevnih podmorskih grebena čine rudiste ubjedljivo najbrojnijim fosilima koji se mogu pronaći na trebinjskom području.