111

¶ Sa širenjem uticaja elektronskih i digitalnih medija u savremenom društvu - postkapitalističkom, postindustrijskom, potrošačkom, društvu visoke tehnologije (različiti su termini koji opisuju vreme u kome živimo), pozorište, ono koje želi da ide u korak sa vremenom i da na relevantan i podsticajan način tumači duh vremena, podleže strukturalnoj promeni.

¶ Iluzionizam, kao tradicionalna dominanta drame, seli se u masovne medije (film, televizija), čije su mogućnosti za stvaranje iluzije daleko veće. Sa druge strane, neposrednost i aktuelnost postaju definišuće karakteristike postdramskog pozorišta. Ove osobenosti su osnova od koje polaze autori koji će biti predmet moje analize, poligon za istraživanje odnosa između stvarnog i medijatizovanog, relacije između izvođača i publike, kao i vremena i prostora izvođenja.

¶ Šansa i izazov postdramskog pozorišta nije imitacija medijske estetike, već potraga za novim jezikom, refleksijom, možda izgubljenim realnim. Savremeno pozorište ne može da se takmiči sa tehno medijima u stvaranju iluzije (može, ali unapred gubi trku), tako da smisao pronalazi u problematizaciji iluzije.

¶ Postdramski autori koji upotrebljavaju nove tehnologije polaze od činjenice da je publika, odrasla na konzumiranju elektronskih i digitalnih medija, naučila da se snalazi sa minimumom kontinuiteta i jedinstva, tako da se u postdramskom pozorištu akteri kreću između različitih nivoa realnosti, u rascepanim fragmentima radnje.

¶ Različitom upotrebom medija, postdramski autori reflektuju, dekonstruišu, analiziraju uslove gledanja i slušanja u medijskom društvu, koriste pozorišnu neposrednost da ispitaju aspekte opažanja u okolnostima hipermedijatizovanosti. Pri tome dolazi do brisanja granice između virtualnog i realnog, opažanje se relativizuje i implicitno proglašava sumnjivim. Postdramski autori ambivalentno, sa ciničnom radošću, prihvataju Bodrijarovo (Jean Baudrillard) uverenje da globalno društvo nije više u drami alijenacije, već u ekstazi komunikacije (videti Žan Bodrijar, Drugo od istoga, Lapis, Beograd, 1994.)

¶ Postdramsko pozorište danas reflektuje brze društvene tokove digitalne ere, ali je istovremeno esencijalni i antidot otuđenju koje tehnologija podrazumeva. U tom pogledu, neposredno prisustvo izvođača postaje njegova bazična i određujuća karakteristika. Telo izvođača, odnosno, naglašena prisutnost telesnosti postaje važan aspekat postdramskog pozorišta. Ono dovodi u pitanje iluziju izvođenja, kao idejnu i formalnu osnovu dramskog teatra i u prvi plan postavlja realnost izvođača, njegovo telo, njegovu fizičku prisutnost, bol, zadovoljstva, glas.

Iz knjige Ane Tasić „Digitalno pozorište“ (Sterijino pozorje, Novi Sad 2015.)